FAIRBANKS, Alaska: ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Reuters'a verdiği özel röportajda, Washington'ın Tahran'ın müzakerelerdeki karar alma süreçlerinden emin olamamasına rağmen, ABD'nin taleplerini karşılamak ve iki ülke arasındaki yedi aylık savaşı bitirmek için İran'ın nükleer zenginleştirme kapasitesinde "anlamlı" bir indirime gitmesi gerektiğini söyledi.
ABD'nin dış savaşlara müdahil olmasına uzun süredir mesafeli yaklaşan Vance, çatışmaya çözüm bulma müzakerelerinde lider rol üstlenmiş ve eylül ayında hızla bozulan geçici bir barış anlaşmasına aracılık etmişti. Savaş, küresel enerji piyasalarını sarsmış ve kasım ayındaki ara seçimler öncesinde Başkan Donald Trump ile Cumhuriyetçi Partililer için siyasi bir maliyete dönüşmüştü.
Vance, pazartesi günü Alaska'daki bir kampanya gezisinin ardından yaptığı açıklamada, herhangi bir anlaşmanın, gelecekteki nükleer kısıtlamalara dair güvencelerden ziyade İran'ın nükleer zenginleştirme kapasitesini düşürmesini gerektireceğini belirtti.
Vance, "Eğer nükleer silah istemiyorsanız, o zaman neden yüzde 60 zenginleştirilmiş yakıta ihtiyacınız var? Ve eğer nükleer silah üretmeme taahhüdünüzü göstermek istiyorsanız, yüksek oranda zenginleştirilmiş yakıt üretmeyin. Bu çok temel bir eşik meselesidir" dedi.
"Bence nükleer silah üretmeyeceklerine dair bir taahhüt göstermek istiyorlarsa, zenginleştirme kapasiteleri konusunda anlamlı bir adım atarlardı."
İran ve ABD, son haftalarda savaşı sona erdirmek ve hayati bir küresel enerji sevkiyat rotası olan Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmak amacıyla karşılıklı teklif alışverişinde bulundu. Trump, Tahran'ın son teklifini reddetti ve ara seçimlerin ardından askeri operasyonların yoğunlaşabileceği uyarısında bulundu.
Vance, ABD'nin bir anlaşmaya açık olmaya devam ettiğini ancak somut İran nükleer tavizleri isteyeceğini söyledi.
Vance, "Kelimeleri eylemlerle takas etmeyeceğiz" dedi.
İİRAN'IN KARARLARI NASIL ALDIĞI BELİRSİZ: VANCE
Meseleyi karmaşık hale getiren bir diğer unsurun Washington'ın Tahran'da kimin karar aldığından emin olamaması olduğunu belirten Vance, ABD'nin İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile görüşmeler yaptığını ifade etti.
Ancak Vance, savaşın başında düzenlenen ortak ABD-İsrail saldırılarında dini lider Ayetullah Ali Hamaney'in öldürülmesinin ardından, bu isimlerin İran'ın iktidar yapısı içinde ne kadar yetkiye sahip olduğunun belirsiz olduğunu kaydetti.
Vance, "Fark ettiğimiz hususlardan biri, ülkelerinin kararları nasıl aldığı tamamen net değil" dedi. Ayrı bir gelişme olarak Trump da salı günü "en büyük sorununun" İran'ı kimin yönettiğini kimsenin bilmemesi olduğunu söylemişti.
İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü pazar günü yaptığı açıklamada, ABD'li yetkililerin karşılarındaki kişilerin kimler olduğunu ve İran'ın karar alma sisteminin nasıl çalıştığını çok iyi bildiklerini belirtti.
Haftalık basın toplantısında konuşan İsmail Baghai, "Asıl sorun bunun tam tersidir: ABD'li yetkililerin çelişkili tutumları ve karmaşık mesajlarında yatmaktadır" dedi.
Vance, Reuters'a saha koşullarını değerlendirmek için cephe komutanlarıyla şahsi görüşmeler yaptığını söyledi. Kritik mühimmat sıkıntısına ilişkin endişeleri reddeden Vance, İran birliklerinin Hürmüz Boğazı'ndaki ticari gemileri periyodik olarak vurabildiğini, ancak su yolu üzerinden yapılan enerji ihracatını büyük ölçüde engelleyemediklerini sözlerine ekledi.
Aylık 3 milyar dolarlık maliyetiyle savaş, seçim kampanyalarının en önemli gündem maddelerinden biri haline geldi. Yüksek enerji fiyatları, Trump ve Cumhuriyetçileri, Kongre'nin kontrolünü belirleyecek rekabetçi eyaletlerde savunmada bıraktı.
Vance, Trump'ın çatışmayı yönetme biçimine yönelik eleştirileri yumuşatmaya çalışarak, seçmenlere bu meselenin gelecek ayki seçimlerde Cumhuriyetçileri desteklemekten alıkoymasına izin vermemeleri gerektiğini söyledi.
Alaska'da Vance, Cumhuriyetçi Senatör Dan Sullivan için destek mitingi düzenledi.