KUDÜS: ABD Başkanı Donald Trump'ın Gazze savaşını sona erdirmek için bir yıl önce devreye sokduğu plan çıkmaza girdi; İsrail neredeyse her gün saldırı düzenlemeye devam ediyor ve Filistinlilerin zor koşullarla karşı karşıya olduğu darmadağın olmuş bölgenin yaklaşık üçte ikisini işgal ediyor.
İlk aşama, 10 Ekim 2025'te bir ateşkesle sonuçlanmış ve Hamas'ın 2023 yılında İsrail'e düzenlediği saldırılarda kaçırdığı son rehinelerin serbest bırakılmasının yanı sıra, İsrail tarafından tutulan yüzlerce Filistinli mahkûm ve tutuklunun özgürlüğüne kavuşmasını sağlamıştı.
Ancak Hamas'ın silahsızlandırılması, İsrail'in çekilmesinin sağlanması ve Gazze'nin yeniden inşası dahil olmak üzere diğer hedefler olmaktan hâlâ çok uzakta görünüyor.
PLANIN İÇİNDE NE VARDI?
Trump'ın 20 maddelik planının ilk aşaması, tüm askerî operasyonların askıya alınmasını, İsrail'in bölgenin bir kısmından çekilmesini, rehinelerin ve mahkûmların serbest bırakılmasını ve yardımlarda büyük bir artış yapılmasını içeriyordu.
İlerleyen aşamalarda ise Hamas'ın silah bırakması ve Trump liderliğindeki Barış Kurulu tarafından denetlenecek bir Filistinli organ yönetiminde yeni bir idare öngörülüyordu. İsrail kademeli olarak çekilecek ve bölgeyi geçici bir Uluslararası İstikrar Gücü'ne (ISF) devredecekti.
Plânda, "Gazze, fazlasıyla acı çeken Gazze halkının yararına yeniden imar edilecektir" deniliyordu.
ATEŞKES UYULDU MU?
Tam kapsamlı askerî operasyonlara geri dönülmedi ancak İsrail saldırıları devam etti. Gazze sağlık bakanlığı, ekim ayındaki ateşkesinden bu yana çoğu kadın ve çocuk olmak üzere en az 1.400 Filistinlinin öldürüldüğünü, ancak militan kayıplarını açıklamadığını belirtiyor.
İsrail, saldırılarının Hamas'ı hedef aldığını belirterek, grubu saldırılar düzenlemeye ve yeniden silahlanmaya çalışmakla suçluyor. Hamas ise bunu reddediyor.
İsrail ordusuna göre, ateşkesin başlamasından bu yana çatışmalarda veya Filistinli militanlar tarafından beş İsrail askeri öldürüldü.
İSRAİL BUGÜN GAZZE'NİN NE KADARINI İŞGAL EDİYOR?
Trump'ın planının ilk aşaması, İsrail'in askerlerinin Gazze'nin yüzde 53'ünün kontrolünü elinde tutmasını sağlayan "sarı çizgi" olarak adlandırılan sınıra çekilmesini öngörüyordu. O tarihten bu yana İsrail ordusu fiilî kontrolünü bölgenin yaklaşık üçte ikisine genişletti.
İlerleyen sarı çizgi, daha fazla Filistinliyi yerinden ederek 2 milyonluk nüfusu çadırlarda ve hasarlı binalarda barındıkları daralan bir kıyı şeridine sıkıştırdı.
İsrail destekli ve Hamas'a karşı çıkan Filistinli milisler, Hamas kontrolündeki bölgelere saldırı düzenlemek için İsrail'in elindeki bölgeyi kullanıyor.
YARDIM AKIŞI İYİLEŞTİ Mİ?
Evet, ancak yardım kuruluşları bunun yeterli olmadığını belirtiyor.
Küresel açlık gözlemevi IPC, ateşkes sonrasında yardım operasyonlarında büyük bir artış olmasına rağmen, Gazze'de 1,2 milyondan fazla insanın hâlâ akut açlıkla karşı karşıya olduğunu bildirdi.
Ağustos ayında yayınlanan bir raporda, ateşkes ile mayıs ayının sonuna kadar geçen sürede her gün ortalama 227 kamyonun insani ve ticari malzeme taşıdığını gösteren verilere yer verildi; bu rakam, Gazze planında öngörülen asgari 600 kamyonun yarısından daha azına denk geliyor.
Gazze'ye geçişleri kontrol eden İsrail askeri kurumu COGAT, IPC raporunda belirtilen rakamla ilgili yorum talebine derhal yanıt vermedi.
İsrail ise insani yardım ve ticari mallar taşıyan günde yaklaşık 600 kamyonun girdiğini, Gazze'nin ihtiyaçlarını karşılayacak kadar mal aldığını ve yükümlülüklerini yerine getirdiğini savunuyor.
Ancak yardım kuruluşları İsrail'in, Hamas tarafından askerî amaçlarla kullanılabileceği gerekçesiyle metal çadır direkleri, motor yağı ve yedek parçalar dahil olmak üzere hayati önem taşıyan maddelerin Gazze'ye girişini engellediğini belirtiyor.
HAMAS SİLAH BIRAKMAYA HAZIR MI?
Örgüt buna yeşil ışık yaktı ancak bunu başarmak için temmuz ayında açıklanan bir plan da çıkmaza girdi.
Trump, Hamas ve diğer Gazze militanlarının...