Avrupa Komisyonu Salı günü, "Daha Geniş Bir Birliğe Hazırlanmak" adını taşıyan ve "[Avrupa] Birliği'ni gelecekteki genişlemelere hazırlamak için gereken politika yönelimleri ve eylemlere" dair yeni teklifleri ortaya koymayı amaçlayan bir belge yayımladı.
Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen, AB liderlerinin bu ayki zirvesinde ve konuyla ilgili diğer yaklaşan görüşmelerde ilerlemeyi teşvik etmeye çalışırken, "Avrupa'nın geleceği bugün verdiğimiz kararlara bağlıdır" dedi.
AB'nin yürütme organı; aday olabilecek ülkeler için kademeli bir entegrasyon süreci, "katılım müzakereleri sırasında üstlenilen taahhütlerin katılım sonrasında da istikrarlı bir şekilde yerine getirilmeye devam edilmesini sağlamak" için yeni güvenceler ve oylama kurallarında değişiklikler dahil olmak üzere bir dizi değişiklik önerdi.
Yetkililer, katılım sürecini basitleştirmek, aday ülkeleri bu süreci sürdürmeleri için teşvik etmek ve mevcut üyelerin genişlemenin olası riskleri veya maliyetleri hakkındaki endişelerini hafifletmek arasında bir denge kurmaya çalışıyordu.
Soğuk Savaş'ın sona ermesinden sonraki çeyrek asırda AB, 2016'daki Brexit referandumunun ardından Birleşik Krallık'ın ayrılmasıyla üye sayısı 27'ye düşmeden önce, 12 üye devletten oluşan bir birlikten hızla 28 üyeye ulaştı.
Ancak o zamandan beri süreç durma noktasına geldi; bir dizi aday ülke uzun müzakereler içinde sıkışıp kalırken, üyeler arasında genişlemeye devam etme konusunda belirgin bir istek görülmedi.
Son yıllarda, Rusya'nın Ukrayna'yı işgali ve ABD'nin Avrupa'nın bazı bölgelerinde artan nüfuz elde etme çabalarının sinyalleri ortasında, genişlemeye yönelik teorik ilgi yeniden yükseldi. Ancak katılım sürecini yöneten katı kurallar ve birçok temel adım için mevcut üyelerin oybirliğiyle desteğine duyulan ihtiyaç göz önüne alındığında, fikrin hayata geçirilmesi zorlu olmaya devam etti.
Von der Leyen, Komisyonun genişlemeyi daha iyi kolaylaştırmak ve barındırmak amacıyla ortak gerçeklikleri yansıtmak üzere kurumları hazırlamaya, politikalardan ve bütçeleri uyarlamaya çalıştığını söyledi.
"Birliğimizin genişlemesi jeopolitik bir zorunluluktur" dedi ve ekledi: "Bugün, daha büyük bir Birliğin aynı zamanda daha güçlü olmasını sağlamak için temelleri atıyoruz: daha dirençli, daha etkili ve bizi tanımlayan değerler ile kurallara sıkı sıkıya bağlı."
Ülkeler reform yolunda ilerledikçe "AB'nin onları karşılamaya hazır olması gerektiğini" söyledi.
Genişlemeden Sorumlu Komiser Marta Kos, Brüksel'in değerlendirmesinin "AB'nin daha geniş bir üyeliği barındırabileceğini gösterdiğini" belirtti, ancak "çözmemiz gereken zorluklar gördüğümüz alanlar var" diye kabul etti.
Kos, "Biri hukukun üstünlüğü ve samimi iş birliğidir; burada, fonların kesilmesi veya oy haklarının kısıtlanması da dahil olmak üzere geriye gidişi önlemek için daha güçlü olasılıklar öneriyoruz" dedi.
Komisyon, katılım sürecini kolaylaştırmak için tasarlanmış bir dizi önerilen değişiklik veya politika ortaya koymaktadır; bunlarla sınırlı olmamak üzere:
Bütün bu öneriler, önümüzdeki hafta yapılacak AB liderler zirvesi başta olmak üzere, Avrupalı liderler ve hükümetler arasında daha ileri tartışmalara tabi olacaktır. Eğer bu öneriler ivme kazanır ve ilerlerse -şüphesiz bu süreçte bazı değişiklikler ve düzeltmelerle birlikte- uygulanabilmeleri için nihayetinde çeşitli oylama prosedürleriyle yüzleşmeleri ve bunları geçmeleri gerekecektir.
Şu anda toplam sekiz ülke resmi aday statüsüne sahip; bu durum, AB'ye katılmak istediklerini ve en azından bu durumun gerektirdiği genellikle uzun süreci başlattıklarını gösteriyor.
Bazıları, özellikle de yıll süren müzakerelerin ardından ön plandaki Karadağ, bir an önce bloğa katılmayı umuyor. Kos geçen hafta DW'ye, Karadağ'ın şu anda bir sonraki ülke olma yolunda ilerlediğini söylemişti