Mısır, 1973 Ekim Savaşı'nın 53. yıl dönümünü kutlarken, ülke bir kez daha modern tarihinin en köklü sayfalarından biriyle yüzleşiyor: Süveyş Kanalı'nın geçilmesi, Bar Lev Hattı'nın yarıılması ve Mısır'ın ulusal bilincini yeniden şekillendiren askeri başarı.
Aradan geçen beş yılı aşkın süreye rağmen bu yıl dönümü, sanat dallarına, özellikle de sinemaya yeni bir sorumluluk yükleyen başka bir soruyu gündeme getiriyor: Mısır sineması, savaşı belgelemek, savaşanların hikayelerini korumak ve bunun önemini yeni nesillere ve uluslararası izleyicilere aktarmak için yeterince şey yaptı mı?
Sinema, tarihi olayları yeniden yaratmaktan fazlasını yapar. En iyi haliyle tarihe insani bir yüz kazandırarak; askeri kayıtları, tanıklıkları ve istatistikleri nesiller ve sınırlar ötesinde yankı uyandırabilecek hikayelere dönüştürür. Modern Mısır tarihinin çok az bölümü, bu tür hikaye anlatımı için Ekim Savaşı kadar zengin bir tuval sunmaktadır.
On yıllar boyunca Mısır sineması, Arap-İsrail çatışmasının farklı aşamalarıyla ilgilenen; Yıpratma Savaşı ve Mısır'ın İsrail hedeflerine yönelik askeri operasyonlarından Ekim ayındaki kanal geçişine ve Bar Lev Hattı'nın yarılmasına kadar pek çok uzun metrajlı film ve belgesel üretti.
Yine de şu soru varlığını sürdürüyor: Mısır sineması, Ekim Savaşı'nın ölçeğine, karmaşıklığına ve tarihi önemine eşdeğer kesin filmi üretebildi mi?
Bu soru, film, televizyon dizisi ve dijital platformların tarihin kamuoyu tarafından anlaşılmasını şekillendirmede giderek daha güçlü bir rol oynadığı bir dönemde daha da aciliyet kazandı. Bu durum aynı zamanda, çatışmaya ilişkin rakip anlatıların uluslararası alanda dolaşımda kalmaya devam ettiği ve olayları bazen Mısır ve Arap tarihsel kaydından keskin bir şekilde farklı açılardan sunduğu bir zamanda ortaya çıkıyor.
Ülkenin askeri deneyimini yeniden ele alan son dönemdeki en önemli Mısır filmlerinden biri, 2019 yılında vizyona giren "El-Mamar" (Geçiş) oldu. Film, Yıpratma Savaşı sırasında bir dizi Mısır askeri operasyonuna odaklanarak Mısır askerlerinin cesaretini ve İsrail mevzilerine karşı gerçekleştirilen operasyonları vurgularken, aynı zamanda Mısır'ın askeri kabiliyetlerini ve savunma sanayisini geliştirme çabalarına da değindi.
Film, kamuoyunun büyük ilgisini çekti ve Mısır sinemasının, ülkenin savaş zamanı tarihini yeni bir nesle taşıyabilecek büyük ölçekli askeri dramalar yeniden üretebilip üretemeyeceğine dair tartışmaları yeniden alevlendirdi.
"El-Mamar" doğrudan Ekim Savaşı'ndan ziyade Yıpratma Savaşı ile ilgilense de, Mısır'ın askeri tarihini ekranda yeniden ele alma yolunda önemli bir adım oluşturdu. Filmin gördüğü ilgi, izleyicilerin Ekim zaferinin yolunu açan askerlerin ve komutanların hikayelerine olan derin ilgisinin devam ettiğini de gösterdi.
"Kahramanlık Duvarı": Hava savunma savaşı
"El-Mamar"dan yirmi yıldan uzun bir süre önce, 1998 yapımı "Kahramanlık Duvarı" filmi, çatışmanın çok önemli bir aşamasının dramatik bir tasvirini sundu. Film, Mısır toplumunu Yıpratma Savaşı'ndan Ekim Savaşı'na kadar takip ederken, özellikle Mısır'ın hava savunma kuvvetlerinin rolüne ve İsrail'in hava üstünlüğüne karşı kurulan füze duvarına ağırlık verdi.
Film, çatışmanın sinemada genellikle daha az işlenen bir boyutuna, yani nihai geçiş için zemini hazırlamadaki Mısır hava savunma sisteminin stratejik rolüne dikkat çekmesi açısından önemini koruyor.
Ekim Savaşı ile ilgilenen en bilinen Mısır filmleri arasında...