Pakistan Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı İshak Dar, Salı günü İndus Suları Anlaşması (IWT) hakkında yaptığı bir konuşmada, Pakistan'ı hak ettiği su payından mahrum bırakma girişimlerinin bölgesel barış ve güvenlik açısından “ciddi sonuçları” olacağını söyledi.
Dışişleri Bakanlığı'na (FO) göre başbakan yardımcısı, Viyana Diplomatik Akademisi iş birliğiyle Pakistan'ın Avusturya Büyükelçiliği tarafından düzenlenen Uluslararası Su Sempozyumu'nda hitaplarda bulundu.
Yeni Delhi'nin geçen yıl nisan ayında anlaşmayı tek taraflı olarak askıya alması ve ardından Mayıs 2025'te iki taraf arasında yaşanan kısa süreli askeri çatışmanın ardından su ve İndus Suları Anlaşması, Hindistan ile Pakistan arasında tartışmalı bir konsept olmaya devam ediyor.
Video mesaj yoluyla ilettiği açılış konuşmasında Dar, Pakistan'ın İndus Suları Anlaşması ve uluslararası hukuk kapsamındaki hak ve çıkarlarını koruma kararlılığı konusunda “hiçbir yanlış anlaşılmaya” yer olmaması gerektiğini vurguladı.
Dar, “Pakistan'ı hak ettiği şekilde tahsis edilen sulardan mahrum bırakmaya yönelik her türlü girişimin, bölgesel barış ve istikrar açısından ciddi sonuçları olacaktır” dedi.
Suyun insan hayatta kalması, refahı ve çevresel sürdürülebilirlik için temel olduğunu vurgulayan Dar, suyun mevcudiyetinin devletler arasındaki ilişkilerin istikrarını giderek daha fazla belirlediğine dikkat çekti. Sınır aşan nehir sistemlerini paylaşan ülkeler için coğrafyalarının “kalıcı bir karşılıklı bağımlılık” yarattığını sözlerine ekledi.
Dar, “Bu nedenle temel soru, paylaşılan suların iş birliği ve mutabakata varılmış yasal çerçeveler aracılığıyla mı yönetileceği, yoksa siyasi baskı ve çatışma araçları haline mi geleceğidir” dedi.
Başbakan yardımcısı, özellikle Pakistan için su güvenliğinin gıda güvenliğinden ayrı düşünülemeyeceğini, zira İndus Nehri Sistemi sularının ülkedeki 250 milyondan fazla insanın yaşamını ve geçim kaynaklarını desteklediğini belirtti.
Bu suyun tarımı, gıda güvenliğini, enerji üretimini, ekonomik kalkınmayı ve yaşamı destekleyen ekolojik sistemleri ayakta tuttuğunu vurguladı.
Başbakan Yardımcısı Dar, “Pakistan'ın bu sular üzerindeki haklarını zayıflatmaya yönelik herhangi bir girişim, ikili anlaşmazlığın çok ötesine uzanan sonuçlar doğurur” diye vurguladı.
Pakistan'ın on yıllık müzakerelerin ardından 1960 yılında imzaladığı İndus Suları Anlaşması, başbakan yardımcısının tabiriyle “yukarı havza takdir yetkisinin” yerini bağlayıcı yasal yükümlülüklere bırakmış ve her iki ülke için de bir “kesinlik ve öngörülebilirlik” çerçevesi kurmuştur. Bunun, “milyonların bağımlı olduğu suların siyasi ilişkilerdeki dalgalanmalardan yalıtılması gerektiği” yönündeki temel bir tanımayı yansıttığını söyledi.
Ancak kendisi, bu ilkenin artık meydan okumayla karşı karşıya olduğunu, zira Hindistan'ın hiçbir tarafın bunu yapmasına izin veren bir hüküm içermemesine rağmen anlaşmayı Nisan 2025'te tek taraflı olarak “askıya aldığını” belirtti.
31 Ağustos'ta Daimi Tahkim Mahkemesi'nin (PCA) İndus Suları Anlaşması'nın statüsü hakkında oy birliğiyle bir karar yayınladığını, Hindistan'a anlaşmaya uymasını emrettiğini ve bir hidroelektrik projesi üzerindeki çalışmalarını kısıtladığını vurguladı. PCA, anlaşmanın “tamamen yürürlükte kaldığını” ve anlaşmanın askıya alınmasını veya feshedilmesini haklı çıkaran hiçbir gerekçe bulunmadığından Hindistan'ın buradaki yükümlülüklerine bağlı kalmaya devam ettiğini kesin bir dille doğrulamıştı.
Dar, “Bu, Pakistan'ın pozisyonunun ve uluslararası hukukun temel bir ilkesinin önemli bir teyididir” dedi ve ekledi: “Pacta sunt servanda: Anlaşmalara uyulmalıdır.”
Başbakan yardımcısı, mahkemenin kararının İndus Suları Anlaşması kapsamında tesis edilen hak ve yükümlülüklerin tek taraflı olarak ortadan kaldırılamayacağını pekiştirdiğini vurguladı. Ancak kendisi konuşmasına devam etti.