“Korkunç bir şey yaptım” demişti 1930'ların ünlü fizikçilerinden Wolfgang Pauli: “Asla bulunamayacak bir parçacık öne sürdüm.” Birçok büyük bilim insanı gibi o da hem haklıydı hem de yanılıyordu. Yaklaşık 80 yıllık araştırma çabaları ve teknolojik gelişmelerin ardından, gezegenimizin dışından gelen ve Pauli gibi bir zihin için bile “bulunması imkansız” olan o parçacık, Güney Kutbu'ndaki bir bilim istasyonunda keşfedildi. Nötrinolar adı verilen bu parçacık, maddenin geri kalanıyla o kadar az etkileşime giriyor ki, tüm insanların ve nesnelerin bedenlerinden neredeyse hiç iz bırakmadan geçip gidiyor. Bu yüzden onları tespit etmek için Antarktika'daki Amundsen-Scott üssünde yer alan IceCube gibi devasa altyapı deneylerine ihtiyaç duyuluyor.\n\nIceCube'un en büyük itici gücü olan, Wisconsin–Madison Üniversitesi'nin Belçikalı araştırmacısı Francis Halzen, bu sabah Nobel Fizik Ödülü'ne layık görüldü. 1944 doğumlu fizikçi, İsveç komitesinin telefonunu aldığında Kuzey İtalya'da seyahatteydi. “Garip hissediyorum ama bu büyük bir onur ve umarım bu ödül projeye uzun süre katkıda bulunan insanlara da gider” şeklindeki sözleriyle ilk hislerini paylaştı.\n\nÖdül duyurusunun ardından Stockholm'de düzenlenen basın toplantısında Nobel Fizik Komitesi Başkanı Mark Pearce, “Halzen, bize harika bir enstrüman kazandıran uluslararası bir araştırmacı ve mühendis ekibine liderlik etti. Kararlılığı ve bilimsel vizyonu, yeni bir astronomi türünün önünü açtı” dedi. Genellikle tıp dalında olduğu gibi üçlü gruplara verilmeyen ve tek bir araştırmacıya giden ödül, 12 milyon İsveç kronu (yaklaşık bir milyon dolardan biraz fazla) değerinde.\n\nPearce'ın bahsettiği bu yeni astronomi türü, nötrinolar astrofiziği veya çok mesajlı astronomi olarak adlandırılıyor; çünkü bu inanılmaz parçacıklar sayesinde evren hakkında sonuçlar çıkarılmasına olanak tanıyor. Antarktika'daki IceCube'un inşası, 2005 ile 2010 yılları arasında yaklaşık beş yaz sezonu sürdü ve yaklaşık 300 milyon dolarlık bir maliyetle tamamlandı; 2013 yılında ise ilk nötrino akışı çoktan tespit edilmişti.\n\nDoğanın standart modeli içindeki en ele avuca sığmaz parçacıklardan biri olan nötrinoları tespit etmek için çok fazla buz gerekiyor. Bu nedenle, Halzen'in bu parçacıkların orada bulunabileceğine dair öngörüsü ve gerekli fonları sağlama becerisi İsveç Akademisi tarafından ödüllendirildi.\n\nPearce biraz şiirsel bir dille, “Nötrinolar yıldızların hayaletimsi habercileridir” dedi. Fizikçiler sadece onların varlığını tespit etmekle kalmıyor, aynı zamanda devasa kutup buzlarında kaydedildikten sonra bu parçacıkların kökenini —örneğin kara delikleri— de belirleyebiliyorlar.\n\nArjantinli İş Birliği\nGeraldina Golup Rosario'da doğdu ancak 20 yılı aşkın süredir Bariloche'de yaşıyor; burada Balseiro Enstitüsü'nde öğretim üyesi ve CNEA-Conicet'te araştırmacı olarak çalışıyor. Fizik diplomasını aldıktan sonra Brüksel'deki IceCube İş Birliği'nde doktora sonrası araştırmalar yaptı ve burada Vrije Universiteit Brussel Yüksek Enerjiler Enstitüsü'nde Halzen ile tanışıp ortak çalışmalar yayımladı.\n\nLA NACION'a konuşan Golup, “Ödül çok güzel bir sürpriz oldu” dedi ve ekledi: “Halzen, 1980'lerden itibaren Güney Kutbu'ndaki buzların dev bir nötrino dedektörü yerleştirmek için kullanılabileceğini fark etmişti. Her ne kadar kendisi teorik bir fizikçi olsa da projeyi büyük bir kararlılıkla destekledi. İlk başta...
Küresel Brifing Yükleniyor...
Dünya basınından Türkiye ve küresel merkez bankaları hakkındaki en kritik 24 saatlik gelişmeler özetleniyor.