Kosova'nın Lahey merkezli savaş suçları mahkemesini düzenleyen yasada değişiklik yapılmasını talep eden protestolar Priştine'de devam ederken, Kosova'nın cumhurbaşkanını seçmek için tanınan sürenin 6 Ekim gece yarısı sona ermesiyle birlikte bir başka benzeri görülmemiş siyasi krizin eşiğinde yer alıyor.
Kosova'nın vekaleten cumhurbaşkanlığı görevini yürüten Albulena Haxhiu, altı aylık yetki süresinin pazar günü dolmasının ardından, günün sonuna kadar parlamentonun bir cumhurbaşkanı seçememesi durumunda cumhurbaşkanlığı yetkilerini kimin kullanabileceğini netleştirmesi için Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu.
Cumhurbaşkanlığı Ofisi KALLXO.com'a yaptığı açıklamada, Haxhiu'nun bu talebi, vekaleten cumhurbaşkanlığı görev süresinin sona ermesinden bir gün sonra, 5 Ekim 2026 Pazartesi günü sunduğunu belirtti.
Cumhurbaşkanlığı tarafından yapılan açıklamada, "Yeni bir cumhurbaşkanının henüz seçilemediği durumda, altı aylık sürenin sona ermesinin ardından gerekli cumhurbaşkanlığı yetkilerinin nasıl ve kim tarafından kullanılacağının belirlenmesini talep ettik" denildi.
Yeni cumhurbaşkanını seçmek için anayasal süre 6 Ekim gece yarısı sona eriyor. Milletvekillerinin bir cumhurbaşkanı seçememesi halinde, Parlamento feshedilmeli ve 45 gün içinde yeni seçimler düzenlenmelidir; bu, Kosova için iki yıldan kısa sürede yapılacak dördüncü seçim olacaktır.
Bununla birlikte, eğer Haxhiu'nun görevi sona erdiyse, Cumhurbaşkanlığı yetkilerini kimin kullanabileceği, parlamentoyu kimin feshedeceği ve erken parlamenter seçimleri kimin duyuracağı belirsizliğini koruyor.
Haxhiu, 7 Haziran 2026'daki erken parlamento seçimlerinden çıkan parlamento tarafından 9 Eylül 2026'da ikinci kez Parlamento Başkanlığına seçilmişti.
Kosova Anayasası'na göre, makam boş kaldığında meclis başkanı cumhurbaşkanlığı görevlerini üstlenmektedir, ancak meclis başkanının vekaleten cumhurbaşkanı olarak görev yapabileceği süre altı ay ile sınırlıdır. Bununla birlikte Haxhiu, eski Cumhurbaşkanı Vjosa Osmani'nin beş yıllık görev süresinin dolmasının ardından nisan ayında vekaleten Cumhurbaşkanlığı görevini devralmıştı.
O dönemde milletvekillerinin bir cumhurbaşkanı adayında uzlaşamaması haziran ayındaki seçimlere yol açmıştı. Haxhiu'nun vekaleten Cumhurbaşkanlığı görev süresinin, eylül ayında yeniden Meclis Başkanlığına seçildiğinde yeniden mi başladığı yoksa Nisan 2026'dan itibaren devam mı ettiği netlik kazanmadı.
Öte yandan muhalefet partileri Kosova Demokratik Partisi (PDK) ve Kosova'nın Geleceği için İttifak (AAK), salı günü parlamentonun önünde protestocularla bir araya gelerek parlamentonun Kosova Uzmanlık Odaları Kanunu'nda değişiklik yapan yasa tasarısının ikinci görüşmesini onaylamasını talep ediyor. İktidardaki Vetevendosje partisi ise önce cumhurbaşkanının seçilmesi gerektiği görüşünü savunuyor.
Pazartesi günü milletvekilleri, Kosova adalet sisteminin bir parçası olan Lahey merkezli mahkemenin 15 yılı aşan hapis cezaları vermesini önlemek amacıyla kanunda değişiklik yapılması yönünde oy kullandı. Ancak bu değişikliğin ikinci okumaya dönmeden önce bir parlamento komitesince incelenmesi gerekiyor.
Parlamento oturumu sona erdikten sonra protestocular, milletvekillerinin aynı gün ikinci okuma için oy kullanmasını talep etti. Milletvekillerinin salondan çıkmasını engelleyen protestocular, iktidardaki Vetevendosje partisinin milletvekili Fahrush Rexhepi'yi parlamento sınırları içine doğru şiddetle geri ittiler.
Pazartesi akşamı daha da tırmanan protesto, birkaç yaralı ve Kosova Polisi tarafından gözaltına alınan üç kişiyle sona erdi. Bu arada Kosova Polis Müfettişliği, polisin bazı protestocuları darbettiğini gösteren birkaç videonun yayınlanmasının ardından, Kosova Polisinin protestoculara karşı aşırı güç kullanıp kullanmadığına dair bir soruşturma başlattığını salı günü bildirdi.
Meclis prosedürlerine göre, "ikinci inceleme 72 saatten daha erken yapılamaz"