Priştine'de, Kosova'nın Lahey merkezli savaş suçları mahkemesini düzenleyen yasada değişiklik yapılmasını talep eden protestolar devam ederken Kosova, 6 Ekim gece yarısı sona eren Kosova Cumhurbaşkanlığı seçim süresiyle birlikte bir başka benzeri görülmemiş siyasi krizin eşiğinde bulunuyor.
Kosova'nın geçici cumhurbaşkanı Albulena Haxhiu, altı aylık yetki süresinin pazar günü sona ermesinin ardından, gün sonuna kadar parlamentonun bir cumhurbaşkanı seçememesi durumunda cumhurbaşkanlığı yetkilerini kimin kullanabileceğini netleştirmesi için Anayasa Mahkemesi'ne başvurdu.
Cumhurbaşkanlığı Ofisi'nin KALLXO.com'a verdiği bilgiye göre Haxhiu, geçici cumhurbaşkanlığı görev süresinin sona ermesinden bir gün sonra, 5 Ekim 2026 Pazartesi günü başvuruyu yaptı.
Cumhurbaşkanlığı tarafından yapılan açıklamada, "Yeni bir cumhurbaşkanı henüz seçilmemişken, altı aylık sürenin dolmasının ardından gerekli cumhurbaşkanlığı yetkilerinin nasıl ve kimler tarafından kullanılacağının belirlenmesini talep ettik" denildi.
Yeni cumhurbaşkanını seçmek için tanınan anayasal süre 6 Ekim gece yarısı sona eriyor. Milletvekillerinin cumhurbaşkanını seçememesi durumunda Parlamento feshedilmeli ve 45 gün içinde yeni seçimler yapılmalıdır; bu da iki yıldan kısa sürede Kosova'da yapılacak dördüncü seçim anlamına gelecektir.
Ancak Haxhiu'nun görev süresi sona erdiyse, Cumhurbaşkanlığı yetkilerini kimin kullanabileceği, parlamentoyu kimin feshedeceği ve yeni parlamento seçimlerini kimin duyuracağı belirsizliğini koruyor.
Haxhiu, 7 Haziran 2026'daki erken parlamento seçimlerinden çıkan parlamento tarafından 9 Eylül 2026'da ikinci kez Parlamento Başkanı seçilmişti.
Kosova Anayasası'na göre, makamın boşalması durumunda meclis başkanı cumhurbaşkanlığı görevlerini üstlenir, ancak meclis başkanının geçici cumhurbaşkanı olarak görev yapabileceği süre altı ay ile sınırlıdır. Bununla birlikte Haxhiu, eski Cumhurbaşkanı Vjosa Osmani'nin beş yıllık görev süresinin nisan ayında dolmasının ardından geçici Cumhurbaşkanlığı görevini devralmıştı.
Milletvekillerinin o dönemde bir cumhurbaşkanı adayında anlaşamaması haziran ayındaki seçimlere yol açmıştı. Haxhiu'nun geçici Cumhurbaşkanı olarak görev süresinin, eylül ayında yeniden Parlamento Başkanı seçildiğinde sıfırlanıp sıfırlanmadığı yoksa 2026 nisanından beri devam mı ettiği net değil.
Bu arada muhalefet partileri Kosova Demokratik Partisi (PDK) ve Kosova'nın Geleceği İçin İttifak (AAK), salı günü parlamentonun önünde eylemcilerle bir araya gelerek, Kosova Uzmanlık Odaları hakkındaki kanunda değişiklik öngören yasa tasarısının ikinci kez görüşülerek meclisten geçirilmesini talep ediyor. İktidardaki Vetevendosje (Kendi Kaderini Tayin) partisi ise öncelikle cumhurbaşkanının seçilmesi gerektiüğünü savunuyor.
Pazartesi günü milletvekilleri, Kosova'nın adalet sisteminin bir parçası olan Lahey merkezli mahkemenin 15 yılı aşan hapis cezaları vermemesi yönündeki yasa değişikliğini oyladı. Ancak bu değişikliğin ikinci okumaya dönmeden önce bir parlamento komitesince incelenmesi gerekiyor.
Parlamento oturumu sona erdikten sonra protestocular, milletvekillerinin aynı gün ikinci okuma için oylama yapmasını talep etti. Milletvekillerinin salondan çıkmasını engelleyen göstericiler, iktidardaki Vetevendosje partisinden Milletvekili Fahrush Rexhepi'yi meclis yerleşkesinin içine doğru itti.
Pazartesi akşamı daha da şiddetlenen protesto, yaralanmalar ve Kosova Polisi tarafından üç kişinin gözaltına alınmasıyla sona erdi. Bu arada Kosova Polis Müfettişliği, polisin bazı göstericileri darp ettiği yönünde yayınlanan video kayıtlarının ardından, polisin protestoculara karşı aşırı güç kullanıp kullanmadığına dair soruşturma başlattığını salı günü duyurdu.
Meclis prosedürlerine göre, "ikinci inceleme 72 saatten daha erken yapılamaz