Güneydoğu Asya'nın enerji bakanları, ABD ve İsrail'in İran'a karşı yürüttüğü savaşın yol açtığı tedarik kesintileri gölgesinde bölgesel enerji güvenliğini görüşmek üzere bu hafta bir araya geliyor.
Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği'nin (ASEAN) Çarşamba ve Perşembe günleri yapacağı bu buluşma, bölgenin Orta Doğu'daki çatışmalar nedeniyle alt üst olan enerji tedarik zincirlerine olan bağımlılığını azaltmaya çalıştığı bir dönemde gerçekleşiyor.
Filipinler'in başkenti Manila'da gerçekleştirilecek toplantılarda, yakıt paylaşımı çerçevesi ve bölgenin elektrik şebekelerinin entegrasyonu dahil olmak üzere enerji işbirliği ve temiz enerji üzerine çeşitli girişimlerin ele alınması bekleniyor.
Toplam Gayri Safi Yurtiçi Hasılası (GSYH) 4,2 trilyon doları aşan, dünyanın en hızlı büyüyen ekonomik bloklarından biri olan ASEAN, ithal petrol ve doğalgaza büyük ölçüde bağımlıdır.
Şubat ayı sonlarında İran savaşının başlamasından önce petrol ihtiyaçlarının yaklaşık yarısını Orta Doğu'dan ithal eden 11 ASEAN üye devleti, Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapanmasından kaynaklanan tedarik kısıtlamaları karşısında son derece savunmasız durumda kalmıştır.
ASEAN'ın dönemsel başkanı olan Filipinler, yakıt tedarikinin 45 gün içinde tükenebileceği yönündeki uyarıların ardından savaşın başlamasından birkaç hafta sonra ulusal enerji acil durumu ilan etti.
Tayland, Vietnam, Endonezya ve Kamboçya dahil diğer ASEAN ekonomileri ise evden çalışma düzenlemelerinden akaryakıt karnesine kadar değişen enerji tasarrufu önlemlerini hayata geçirdi.
Toplantılar öncesinde Pazar günü yayımlanan bir açıklamada Filipinler Enerji Bakanı Sharon S Garin, "Küresel enerji piyasalarında yaşananlar hızla kıyılarımıza ulaşabilir; yakıtın maliyetini ve mevcudiyetini etkileyebilir, endüstrileri aksatabilir ve hanehalkları üzerinde baskı oluşturabilir" dedi.
Garin, "ASEAN Başkanlığımız, bölgesel işbirliğini, kesintilere hazırlanma ve bunlara müdahale etme ortak kapasitemizi güçlendiren pratik düzenlemelere dönüştürmek için bir fırsattır" ifadelerini kullandı.
Uluslararası Enerji Ajansı'na (IEA) göre, Güneydoğu Asya'nın kişi başına düşen enerji talebi son on yılda yüzde 30'a yakın artarken, bölgedeki petrol üretimi 1990'lardaki zirvesinden yüzde 40 oranında düştü.
IEA verilerine göre, 700 milyondan fazla nüfusa ev sahipliği yapan bölgedeki elektrik talebinin 2026'dan 2030'a kadar yıllık ortalama yüzde 5,4 oranında artması öngörülüyor.
IEA İcra Direktörü Fatih Birol Pazartesi günü yaptığı uyarıda, Güneydoğu Asya'nın "belirsiz küresel enerji görünümü" ortasında artan enerji ihtiyaçlarını karşılamada zorluklarla karşılaşacağını belirtti.
Birol bir açıklamasında, "Enerji güvenliği; petrol stokları ve gaz altyapısından elektrik şebekelerine ve enerjinin daha verimli kullanımına kadar tüm sistem genelindeki kararlara dahil edilmelidir" dedi.
Birol, "ASEAN ülkeleri daha yakın bir şekilde birlikte çalışarak ortak kaynaklarını daha iyi kullanabilir ve kesintiler meydana geldiğinde daha etkili bir şekilde yanıt verebilir" diye ekledi.
Enerji düşünce kuruluşu Ember'in Güneydoğu Asya araştırmaları başkanı Dinita Setyawati, ASEAN bakanlarının görüşmeler sırasında masaya farklı öncelikler getireceğini söyledi.
Setyawati, Al Jazeera'ye yaptığı açıklamada, "Filipinler için bu, deniz altı kablo bağlantılarını denetleyecek güvence altına alınmış finansman ve yönetişim aracılığıyla ASEAN Güç Şebekesi'nin bir parçası olmak olacaktır" dedi.
Setyawati, "Singapur için bu muhtemelen komşu ülkelerin ülkeye temiz elektrik ihraç etme taahhütlerini daha da pekiştirmektir; örneğin Singapur-Endonezya bağlantıları" diye ekledi.
Setyawati, "Temiz enerji finansmanını genişletmek amacıyla bölgesel bir karbon piyasası geliştirmekle ilgilenen ülkeler de olacak" dedi.