Parçacık fiziği, astrofizik alanındaki araştırmalar veya bir “görünmezlik pelerini”nin icadı, Salı günü verilecek olan Nobel Fizik Ödülü'nde onurlandırılabilecek başarılar arasında yer alıyor.
Stockholm'de saat 11:45'te duyurulacak olan bu ödül, Pazartesi günü tıp ödülünün ABD'li psikiyatrist ve nörolog Karl Deisseroth ile Alman bilim insanları Peter Hegemann ve Georg Nagel'e verilmesinin ardından, bu sezonun ikinci Nobel ödülü olacak.
Araştırmacılar, sinir sinyallerini ışıkla kontrol etmeyi içeren optogenetik alanındaki öncü çalışmaları nedeniyle bu ödüle layık görülmüştü.
Fizik ödülü için yorumcular, yıllardır metamateryallerin ve ışığın bir nesnenin etrafında bükülmesini sağlayan “görünmezlik pelerini” ile ünlenen Britanyalı John B. Pendry'nin ödülü hak ettiğini öne sürüyorlar.
Kamu yayın kuruluşu Sveriges Radio'nun bilim yapımcısı Camilla Widebeck, AFP'ye yaptığı açıklamada, “20 yıl önceki ilk dönüm noktasından bu yana burası büyük, çok yönlü bir araştırma alanı haline geldi” diyerek Pendry'nin büyük ihtimalle Amerikalı David Smith ile birlikte onurlandırılacağını belirtti.
Diğer yorumcular ise kuantum kaskat lazerinin icat ve geliştirilmesine katkıda bulunduğu için sıklıkla anılan İtalyan-Amerikan Federico Capasso'nun da bu alanda ödüllendirilebileceğini öne sürdü.
Widebeck ayrıca bu yılki ödülün, tek atom kalınlığında altıgen desenli bir karbon tabakası olan grafen malzemesi üzerine yapılan araştırmaları onurlandıran 2010 ödülünün üzerine inşa edilebileceğini öne sürdü.
İspanya'dan Pablo Jarillo-Herrero, Kanada'dan Allan MacDonald ve İsrail'den Rafi Bistritzer, iki bu tür katmanın birbirine bükülerek bir enerji devrimine yol açma potansiyeline sahip süper iletkenlik ürettiği 'büküntü' (twistronics) çalışmaları nedeniyle ödüllendirilebilir.
Üçlü, 2020 Wolf Fizik Ödülü'nü kazanmıştı ve Widebeck, Romanya doğumlu ABD'li araştırmacı Eva Andrei'nin de bu alandaki favorilerden biri olduğunu kaydetti.
Bununla birlikte, Nobel komitesinin bu çalışmayı onurlandırmasının “muhtemelen birkaç yıl daha alacağına” inanan pek çok kişinin olduğunu da belirterek temkinli yaklaştı.
Atıf sayımlarına dayanarak ödülün kazananlarını tahmin eden araştırma firması Clarivate, bu yıl akıllı telefon, TV ve bilgisayar ekranlarında daha düşük enerji tüketimiyle daha iyi görüntü kalitesi elde etmek için kullanılan “ultra yüksek verimli organik ışık yayan diyotlar” (OLED'ler) üzerindeki çalışmaları nedeniyle Japonya'dan Chihaya Adachi'yi ve Amerikalı Stephen R. Forrest ile Mark E. Thompson'ı öne çıkardı.
AFP'ye konuşan ve Clarivate'te araştırma analizi başkanlığını yürüten David Pendlebury, birçok keşfin birden fazla kategoriye girebileceğini belirterek, OLED'ler için verilecek bir ödülün “kimya ya da fizik olabileceğini” kaydetti. Clarivate ayrıca, ürünleri daha enerji verimli hale getirmede etkisi olan “manyetoelektrik multiferroikler” üzerindeki teorik çalışmaları nedeniyle İsviçre-Britanyalı araştırmacı Nicola Spaldin'i ve “kuantum anormal Hall Etkisinin deneysel gözlemi” nedeniyle Çin'den Qikun Xue'yi ön plana çıkardı.
Bilim dergisi Physics World'ün internet editörü Hamish Johnston, bir blog yazısında son kazananlara dayanarak “hem yoğun madde fiziğinin, hem de parçacık ve nükleer fiziğin ödül alması gerektiğinin görüldüğünü” yazdı. Bu durumda olası seçeneklerden biri, “soğuk anti-hidrojen atomlarını yakalayan ve ardından bunları ayrıntılı olarak inceleyen ilk kişiler olan” CERN'in ATHENA ve ALPHA işbirliklerine verilecek bir ödül olabilir ki bu da her iki işbirliğinin de kurucusu olan Danimarka merkezli Amerikalı fizikçi Jeffrey Hangst'ı öne çıkaracaktır.
Bilim yazarı ayrıca jürinin, Belçikalı fizikçi Ingrid Daubechies'i Fransız bir matematikçiyle birlikte onurlandırabileceğini de kaydetti.