Dünya Bankası, yapay zeka bağlantılı ihracat sayesinde Doğu Asya ve Pasifik bölgesi büyüme tahminini yukarı yönlü revize ederken, yapay zeka patlamasına olan bağımlılığın bölgeyi olası bir küresel teknoloji harcamaları tersine dönmesine karşı savunmasız bıraktığı konusunda uyardı.
Söz konusu bölge, Çin, Vietnam, Endonezya, Malezya ve Tayland dahil olmak üzere 23 ekonomiyi kapsıyor.
Salı günü yayınlanan son rapora göre, Doğu Asya ve Pasifik ekonomisinin bu yıl %4,5 büyümesi bekleniyor; bu oran bankanın nisan ayındaki öngörüsünden 0,3 yüzde puan daha yüksek. Büyümenin 2027'de %4,4'e ve 2028'de %4,3'e gerilemesi öngörülüyor. Bölgenin büyük ekonomileri arasında en yüksek tahmin revizyonunu 1,1 yüzde puanlık artışla %7,4 ile Vietnam aldı.
Bununla birlikte, bölgenin gücü büyük ölçüde yapay zeka bağlantılı imalat ve ihracata bağımlı. Banka, yapay zeka dışındaki mallar hariç tutulduğunda ticaret büyümesinin "zayıf veya negatif" olduğunu belirtti. Bu ürünler, bölge ekonomilerinin çoğunda ihracat büyümesinin yarısından fazlasını, Malezya, Filipinler, Tayland ve Vietnam'da ise %70'inden fazlasını oluşturdu.
Rapora göre Çin, Endonezya, Malezya, Filipinler, Tayland ve Vietnam, nisan ayına kadar olan 12 aylık dönemde 1,4 trilyon dolar değerinde yapay zeka bağlantılı mal sevkiyatı gerçekleştirdi.
Resmi veriler, Güney Kore'nin ihracatının eylül ayında %83,5 artarak rekor seviye olan 120,9 milyar dolara ulaştığını ve yongaların (çiplerin) bu sevkiyatların yarısını oluşturduğunu gösterdi. Ülke pazarındaki yarı iletken hakimiyetini yansıtan Dünya Bankası, nisan sonu itibarıyla sadece iki çip üreticisinin — Samsung ve SK Hynix — Kospi gösterge endeksinin değerinin %43'ünü oluşturduğunu vurguladı.
Yapay zeka riski harcama tarafında yer alıyor. Banka, yapay zeka bağlantılı sermaye harcamalarının ABD GSYH'sinin yaklaşık %6'sına ulaştığını — bu oranın 2000 yılındaki bilgi teknolojisi yatırımları zirvesiyle benzerlik gösterdiğini — belirterek, mevcut döngünün "önceki her iki döngüden daha hızlı yükseldiğini ve hâlç hız kazanmaya devam ettiğini" ifade etti.
Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS), haziran ayındaki yıllık ekonomik raporunda, bu patlamanın ölçeği ve hızının 1990'ların dot-com çılgınlığı ve diğer "finansal çılgınlıklarla" benzerlik gösterdiği konusunda uyardı.
Patlamayı tetikleyen finansman da daha az şeffaf. Bankaya göre, 2025-2028 döneminde planlanan 2,9 trilyon dolarlık yapay zeka sermaye harcamasının 800 milyar dolarının özel kredilerden gelmesi bekleniyor; bu alanda yapay zeka bağlantılı kredilerin payı, önceki beş yıldaki %18'lik ortalamadan 2025 yılında %34'e yükseldi. Özel kredi portföyleri bu yıl değer düşüklükleri, fon çıkışları ve temerrütler yaşadı.
Banka, özel kredi piyasalarının "daha az görünür olduğunu ve ciddi bir ekonomik durgunluk tarafından test edilmediğini" belirtti.
Bununla birlikte raporda, bol likiditeyle desteklenen yapay zeka patlamasının, büyük merkez bankalarının 2023'ten bu yana ilk kez faiz artırımlarıyla finanse edilen finansal koşullardaki son sıkılaşma nedeniyle yavaşlayabileceği ifade edildi. ABD Merkez Bankası (Fed) geçen ay, üç yılı aşkın süredir ilk kez faiz artırımı yapmış ve bu yıl bir faiz artırımı daha sinyali vermişti.
Kuruluş, bir düzeltmenin yapay zeka süper döngüsü için mutlaka bir çöküş anlamına gelmeyebileceğini, ancak yatırımların "gerçekleşen talebin önünde koştuğunu" belirtti.
Banka, ABD büyümesindeki 1 puanlık bir yavaşlamanın diğer gelişen piyasa büyümelerini tahmini 0,6 yüzde puan azalttığını ve yatırımlara olan darbenin yaklaşık iki kat daha büyük olduğunu kaydetti. "Yapay zeka odaklı bir yavaşlama, bölgenin yapay zeka tedarik zincirindeki belirgin konumu nedeniyle Doğu Asya için önemli olacaktır."
Banka finansmanı en geniş maruziyeti temsil ediyor. Bazı ülkelerde bankaların döviz cinsinden yükümlülükleri dikkat çekici düzeyde görünüyor; bu oran Malezya'da GSYH'nin %29,2'si, Filipinler'de ise %20,7'si seviyesinde.