"Larrabure. Voces para el reencuentro" (Larrabure. Yeniden Buluşma İçin Sesler) kitabını yazdığımda, yola merkezdeki bir sesle çıktım: Argentino del Valle Larrabure'ninkiyle. O 372 günlük esaret boyunca yazdığı mektuplarından ve günlüklerinden olağanüstü net bir mesaj ortaya çıkıyor: nefret etmemek, affetmeyi bilmek, ahlaki sınırları korumak ve liderleri ile halkı ortak kader üzerine düşünmeye çağırmak. Tarihimizin en acı dolu dönemlerinden birinin çok farklı yerlerinden gelen başka sesler de bu sesin etrafında birleşti: O dönemde karşı karşıya gelen kesimlerin baş aktörleri, kurbanlar ve her iki taraftan hayatını kaybedenlerin aileleri. Yaşananları aynı şekilde yorumlamıyorlar ve sorumlulukları aynı şekilde paylaştırmıyorlar. Aynı siyasi fikirleri de taşımıyorlar. Ve buna rağmen, aralarında yarım asır sonra dinlenmeye değer bir ortak nokta ortaya çıkıyor: Kendi inançlarından vazgeçmeden ötekiyle buluşmak mümkündür. Larrabure'ün sesi kitaptaki seslerden sadece biri değil. Yolu açan ses o. Ve hatta karşıt deneyimlerden doğan diğer seslerin, o mesajın temel ilkelerine —affedicilik, ahlaki sınırlar, yeniden buluşma ve gelecek— yaklaşması anlamlıdır.
Ancak, bu mesajın radarın dışında kalmaya devam ettiği izlenimine kapılıyorum. Birisinin bugün söylediklerini, onu dinlemeye vakit ayırmadan, yarım asır önce işgal ettiği yere bakarak çok sık yargılıyoruz. Tarih ve sorumluluklar önemlidir, ancak o trajediden geçen ve bugün birarada yaşama ile gelecekten bahsedebilen insanlardan ne öğrenebileceğimizi kendimize sormak da önemlidir. Çünkü sorun artık sadece yetmişli yıllar değil. Sorun, yarım asır sonra hâlâ her anlaşmazlığı yeni bir uçuruma dönüştürdüğümüzde bizzat kendimiziz. Ve belki de kendimize çok daha rahatsız edici bir soru sormaya cesaret etmeliyiz: O savaşı başka yollarla sürdürmeye daha ne kadar devam edeceğiz? Aradan yarım asır geçtikten sonra, o dönemin olayları nedeniyle o zamanlar genç olan ve bugün yaşlı insanlara karşı yargı süreçlerinin açılmasının ve uzatılmasının bir anlamı var mı? Bu, yaraların kapanmasına katkı mı sağlıyor yoksa onları açık mı tutuyor? O dönemin halihazırdaki süreçleri adalet mi yoksa intikam mı?
Af, eğer gerçekten yeniden buluşmayı arzuluyorsak, sadece bir kelimeden ibaret olamaz. Gerçekleri inkâr etmek, sorumlulukları silmek veya hafızadan vazgeçmek anlamına gelmez. Aynı zamanda bir toplumun, kuşaktan kuşaktan süresiz olarak aktarılamayacak bir çatışmayı geride bırakmaya ne zaman karar vereceğini kendine sorması demektir. Bugün farklılıklarımız başka alanlarda. Bunlardan biri, ekonomik kalkınma ile sosyal ihtiyaçlar arasındaki sözde zıtlıkta kendini gösteriyor. Ancak orada bile bir boyutu diğerini alt etmesi gerektiği mantığını kabul etmemeliyiz. Ekonomik kalkınma olmaksızın sürdürülebilir bir sosyal yanıt olmayacağı gibi, insanların yaşamını iyileştirmediği sürece büyümenin de bir anlamı yoktur. Esas mesele yine aynı: çatışmalarımızı birbirimizi yok etmeden çözmeyi öğrenmek. Olgun bir millet, farklılıkların ortadan kalktığı yer değil, onları işleyebilen, ötekini dinleyebilen ve ortak çözümler bulabilen millettir. Ve bu aynı zamanda çöküşü kanıksamamayı da gerektirir. Esasen hemfikir olduğumuz konularda bile kavga ediyoruz: Malvinas! Arjantin'in fırsatlarını ertelemeye devam etmesini, çatışmaları tekrarlamasını ve bizi harekete geçirmesi gereken şeylere alışmasını kaçınılmaz olarak kabul edemeyiz.