"Savaştan korkuyorum," dedi Robert Fico geçen hafta Prešov'daki bir tıp fakültesinde tıp öğrencilerine.
"Bugün Avrupa'da olup bitenler, bugün duyduklarımız ve gördüklerimiz, Ukrayna'daki askeri çatışmanın kontrolden çıktığını gösteriyor" diye devam eden Fico, öğrencileri Avrupa'nın daha geniş çaplı bir savaş olasılığıyla karşı karşıya olduğu konusunda uyardı.
Öğrencilerden, Slovakya'ya "kiminle savaştıklarını, neden ya da ne amaçla savaşacaklarını bile bilmeden" bir yerlerde savaşmak üzere "5.000 asker, 10.000 asker" hazırlamasının söylenmesini hayal etmelerini istedi.
Ardından, bir üyeye yapılan silahlı saldırının hepsine yapılmış sayılacağını öngören NATO'nun kurucu antlaşmasının 5. maddesine değindi.
Fico, "Slovakya'nın herhangi bir 5. madde yüzünden askeri bir çatışmanın parçası olmasını istemiyorum" dedi.
"Evet, NATO'dayız. Buna değer veriyoruz. İşbirliği ve yükümlülüklerimizi yerine getirmek bizim için önemli. Ancak başbakan olarak Slovakya'nın asla bir askeri çatışmanın içine çekilmemesini sağlamak için elimden gelen her şeyi yapacağım."
Bu sözler, Slovak muhalefetinin tepkisini çekerken, komşu Çekya'nın cumhurbaşkanı ve NATO Askeri Komitesi'nin eski başkanı Petr Pavel ile de bir tartışmaya yol açtı.
Pavel, "Eğer birileri NATO üyesi olmaktan memnun olduğunu söyler... ama bir başkası saldırıya uğradığında müdahale etmeye istekli değilse, o zaman dayanışma kelimesini anlamamış demektir" dedi.
Fico ise Pavel'in eski bir NATO generali olarak savaşmak isteyeceğini, kendisinin ise barışı tercih ettiğini belirterek yanıt verdi.
Slovak başbakanın daha geniş bir savaş korkusu pek çok Avrupalı tarafından paylaşılıyor. Ancak ülkedeki eleştirmenler onun sözlerini ciddiye almadı.
GLOBSEC düşünce kuruluşunda kıdemli araştırmacı olan ve eski Slovakya Dışişleri Bakanı Miro Wlachovsky, "O bir başbakan değil mi? O bir ülkenin lideri değil mi? Korkularını dile getirmek yerine insanlara liderlik etmesi gerekmiyor mu?" diye sordu.
Wlachovsky, DW'ye yaptığı açıklamada, "Başbakan olarak ona sorum şu: Tamam, durum söylediğiniz kadar kötü bile olsa, sizden duymak istediğim ülke nasıl hazırlandığıdır. Hazırlık için ne yaptınız? Saldırıya uğramamız durumunda yardımımıza kim gelecek?" dedi.
Fico'nun sözlerinin Slovakya'nın müttefikleri nezdindeki konumuna zarar verip veremeyeceği sorulduğunda Wlachovsky, "Bu zaten yapıldı" yanıtını verdi.
Analistler, Fico'nun sözlerinin arkasında net bir siyasi bağlam görüyor.
Slovak başbakan gelecek yıl zorlu bir yeniden seçim mücadelesiyle karşı karşıya kalacak. Bazı gözlemciler, Fico'nun NATO ve AB'ye karşı şiddetle düşmanlık besleyen ve Ukrayna'ya askeri desteğe karşı çıkan aşırı sağcı Republika partisinden oy çalmaya çalıştığına inanıyor.
Wlachovsky, Fico'nun söylemini, her ikisi de barış adayı olarak öne çıkan Macaristan'ın eski Başbakanı Viktor Orban ve mevcut Çek Başbakanı Andrej Babis'in söylemine benzetti.
Babis, 2023 yılındaki başarısız cumhurbaşkanlığı kampanyası sırasında, bir televizyon tartışmasında Çek Cumhuriyeti'nin NATO müttefiki Polonya'ya saldırıya uğraması durumunda asker göndermesi gerekip gerekmediğini sorguladığı için yoğun bir şekilde eleştirilmişti.
Kraliyet Birleşik Hizmetler Enstitüsü'nde kıdemli araştırmacı ve eski bir NATO sözcüsü olan Oana Lungescu, DW'ye yaptığı açıklamada, 5. maddenin "bir ülkenin bir başkasına verebileceği en kutsal taahhüt" olduğunu söyledi.
Ancak bu maddenin temel amacının caydırıcılık olduğunu belirten Lungescu, bunun potansiyel bir saldırganı, izole edilmiş tek bir üyeyle değil, ittifakın tamamıyla karşı karşıya kalacağına ikna etmek olduğunu ifade etti.
Lungescu, "Bu dayanışmayla, birlikte durmakla, caydırıcılığı desteklemekle ve dolayısıyla savaştan kaçınmakla ilgilidir" dedi ve ekledi: "NATO savunma amaçlı bir ittifaktır. Saldırı amaçlı bir ittifak değildir."
5. maddenin işletilmesi de her üye ülkeyi otomatik olarak