İyi haberlerle başlayalım. BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği geçen ay, yasadışı İsrail yerleşimleriyle bağlantılı faaliyetlerde bulunan şirketler veri tabanına 61 yeni şirket ekleyerek listedeki şirket sayısını 158'den 214'e çıkardı.
Bu neden iyi bir haber? Çünkü uluslararası toplumun İsrail'e ilişkin tutumunu söylem alanından eylem alanına taşıma konusundaki kararlılığının bir derecesini daha gözler önüne seriyor.
Daha da iyi bir haber: İlgili faaliyetleri sona erdiğininofis tarafından tespit edilmesinin ardından daha önce listede yer alan beş şirket çıkarıldı. Bu durum önem taşıyor çünkü mekanizmanın işleyebileceğini gösteriyor; sürdürülebilir denetim kurumsal davranışı etkileyebilir ve İsrail'in Filistin'i yasadışı işgalini desteklemenin bir bedeli olabilir.
Beklendiği üzere güncellenen liste, Filistinli ve uluslararası insan hakları kuruluşları tarafından memnuniyetle karşılandı; ancak bu kuruluşlar, doğrudan hükümet eylemleriyle takip edilmedikleri ve İsrail ordusu ile ekonomisinin diğer yönlerini kapsayacak şekilde genişletilmedikleri sürece bu tür listelerin yeterli olmayacağında haklı olarak ısrar ediyorlar.
Ancak yapılacak diğer işlere odaklanmadan önce, özellikle İsrail'i ve aşırılık yanlısı liderliğini tecrit etmeyi amaçlayan küresel girişimlerin daha geniş bağlamına oturtulduğunda, bu tür raporların önemini kabul etmeliyiz.
Birincisi, 2026 güncellemesi BM İnsan Hakları Ofisi'nin sürekli kurumsal taahhüdünü göstermektedir. Veri tabanı, geçici siyasi baskı altında verilen bir defalık bir girişim değildi. Sürekli genişlemesi ve revizyonu, şirketlerin İsrail'in yasadışı yerleşim girişimiyle olan bağlantılarının uluslararası denetime tabi olmaya devam ettiğini göstermektedir.
Denetim kurumsal davranışı etkileyebilir ve İsrail'in Filistin'i yasadışı işgalini desteklemenin bir bedeli olabilir
İkincisi, 61 şirketin eklenmesi, Filistin sivil toplum kuruluşları ve insan hakları örgütlerinden alınan bilgilerin desteklediği BM'nin kapsamlı araştırmasını ve takibini yansıtmaktadır. Dolayısıyla veri tabanı sadece sembolik değildir: İsrail'in yerleşim projesini sürdüren ve bundan kâr sağlayan uluslararası şirket ağlarını belgelendmektedir.
Üçüncüsü, beş şirketin listeden çıkarılması mekanizmanın sonuç üretebileceğini göstermektedir. Etkisi Filistinlilerin ihtiyaç duyduğunun çok gerisinde kalmaktadır ancak çıkarılmalar, şirketlerin ilgili faaliyetlerini sonlandırabileceğini ve sonrasında veri tabanından çıkarılabileceğini göstermektedir.
Liste ayrıca sivil toplum kuruluşlarına hesap verebilirlik ve boykot kampanyaları için güvenilir materyal sağlamaktadır. Daha da önemlisi, bu tür çabaların bireysel tüketici tercihlerinin ötesine geçerek hükümetler, finans kurumları ve düzenleyici organlarca eyleme dönüştürülmesine yardımcı olabilir.
Bu durum, Batılı hükümetlerin kendi önlemlerini almaya başlamasıyla özellikle geçerlilik kazanmaktadır.
Geçtiğimiz ay Kanada, Danimarka, Finlandiya, Fransa, İzlanda, İrlanda, Norveç, Polonya, Portekiz, İspanya, İsveç ve İngiltere olmak üzere 12 ülke, yasadışı İsrail yerleşimleriyle ticarete yönelik ulusal kısıtlamalar getirme ya da Avrupa kısıtlamalarını destekleme niyetlerini açıkladılar. İngiltere bir adım daha ileri giderek yerleşim yerlerinden gelen malları yasakladı ve yerleşim yeri inşasında yer alan şirketlere karşı harekete geçti.
Bu durumun önemi gözden kaçırılamazdı. İngiltere, Fransa ve Kanada gibi ağır sıklet ülkeler artık sadece yerleşimlerin genişletilmesini kınamakla kalmıyor, buna ekonomik sonuçlar da yüklemeye başlıyordu.
Raporlar, veri tabanları ve yaptırımlar, sürekli izleme ve eylemle desteklenmedikleri sürece yetersiz kalmaya devam etmektedir
Ancak asıl zorluk burada yatıyor: raporlar, veritabanları