Amerikalı Karl Deisseroth ile Alman Peter Hegemann ve Georg Nagel, ışık ve optogenetik alanındaki, beynin nasıl çalıştığının anlaşılmasına yardımcı olan keşifleri nedeniyle pazartesi günü 2026 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü'nü kazandılar.
İsveç'teki Karolinska Enstitüsü Tıp Üniversitesi'nin Nobel Asamblesi, 54 yaşındaki Deisseroth, 71 yaşındaki Hegemann ve 73 yaşındaki Nagel'in “ışıkla kapılanan iyon kanalları ve optogenetikle ilgili keşifleri” dolayısıyla seçildiğini açıkladı.
Karolinska Enstitüsü Nobel Asamblesi Genel Sekreteri Thomas Perlmann, optogenetiğin “canlı bir beyindeki bireysel sinir hücrelerinin aktivitesini açmayı veya kapatmayı mümkün kıldığını” söyledi.
Perlmann, “Bu yöntem artık beynin gizemlerini ortaya çıkarmak için dünyanın dört bir yanındaki laboratuvarlarda kullanılmaktadır” dedi.
Araştırmacılar klinik deneylerde, retinasına ışığa duyarlı bir protein yerleştirerek retinit pigmentosa (tavuk karası) adı verilen bir rahatsızlık nedeniyle kör olan kişilerin görme yetisini yeniden kazandırmaya çalışıyorlar.
Araştırmacılar ayrıca optogenetiğin, mevcut elektrikli cihazlara kıyasla işitme sinirinin daha hassas bir şekilde uyarılmasına olanak tanıyarak koklear implantları geliştirebileceğini umuyorlar.
Fizyoloji veya tıp ödülü, geleneksel olarak yıllık Nobel duyurularını başlatırken; fizik, kimya, edebiyat, barış ve ekonomi dallarındaki ödüller önümüzdeki günler boyunca sırayla verilecek.
Deisseroth, Hegemann ve Nagel, 12 milyon İsveç kronu (1,2 milyon dolar) tutarındaki ödül miktarını paylaşacaklar.
1990'ların başlarında Hegemann, Chlamydomonas algininin ışığa yarım milisaniyede nasıl tepki verdiğini inceledi. Tek bir proteinin ışığı yakaladığı ve bir iyon kanalı gibi hareket ettiği hipotezini öne sürdü.
Nagel, Chlamydomonas genlerini kurbağa yumurtalarına enjekte ederek bunu test etti ve ışığa maruz kaldığında açılan bir iyon kanalı olan kanalrodopsin-2'yi keşfetti.
2003 yılında bu proteinin, ışık kullanarak elektriksel uyarılar üretmek amacıyla insan ve hamster hücrelerine aktarılabileceğini yayınladılar. 2005 yılında Stanford'daki Deisseroth tekniği sıçan sinir hücrelerinde gösterdi ve yöntem bir yıl sonra optogenetik olarak adlandırıldı.
Perlmann, bu sabah üç laureatla da (ödül kazananla da) konuştuğunu ve hepsinin şaşırdığını ve memnuniyet duyduğunu söyledi.
Perlmann, “Üçü de aynı şeyi söyledi; ödülü diğer ikisiyle birlikte almanın kesinlikle harika olduğunu düşündüklerini ve birbirlerini 'arkadaşlarım' olarak adlandırdıklarını belirttiler. Onları birlikte almanın büyük bir onur olduğunu ifade ettiler. Dolayısıyla aktardıkları şey buydu” dedi.
Orijinal beş Nobel Ödülü, İsveçli mucit ve sanayici Alfred Nobel'in vasiyeti şartları altında oluşturulmuş ve ağırlıklı olarak Birinci ve İkinci Dünya Savaşları sırasında yaşanan sınırlı kesintiler dışında 1901'den beri verilmektedir.
Altıncı bir ödül olan ekonomi ödülü, 1968 yılında İsveç'in merkez bankası Sveriges Riksbank tarafından kuruldu.
Tıp ödülü, 1945'te tanınan Alexander Fleming'in penisilin üzerindeki çalışması ve 1930'da insan kan gruplarını keşfiyle kazanan Karl Landsteiner dahil olmak üzere, geçmiş yüzyılın en etkili bilimsel keşiflerinden bazılarını onurlandırmıştır.
Geçtiğimiz yıl, Amerikalı bilim insanları Mary Brunkow ile Fred Ramsdell ve Japonya'dan Shimon Sakaguchi, bağışıklık sisteminin sağlıklı hücreleri nasıl sakındığına ışık tutan ve kanser gibi hastalıklar için olası yeni tedavilerin önünü açan çalışmalarıyla ödülü kazanmışlardı.
Nobel ödülleri, ödül veren kurumlar tarafından atanan uzman komiteler tarafından seçilir. Ödüller, Nobel'in yaşamı boyunca İsveç ve Norveç'i birbirine bağlayan birlikle genellikle bağlantılı bir gelenek olan, Barış Ödülü'nün Oslo'da verilmesi hariç olmak üzere Stockholm'de takdim edilir.
More than