Malezya'dan geri gönderilen ve aralarında kadınların da bulunduğu yaklaşık 1.500 Myanmar vatandaşı, mülteci ajansı ve insan hakları gruplarının dönüş koşullarının güvenli olmadığı yönündeki uyarılarına rağmen pazar günü ülkenin en büyük şehrine ulaştı.
Myanmar, ordunun 1 Şubat 2021'de Aung San Suu Kyi'nin seçilmiş hükümetinden iktidarı almasından bu yana kargaşa içinde bulunuyor; bu durum yaygın muhalefeti tetiklemiş ve ülkenin büyük bölümünü çatışmaya sürüklemiştir.
Myanmar devlet medyasına göre, aralarında 86 kadının da bulunduğu geri dönenler, Malezya'da yasa dışı kalmak ve diğer göç ihlallerinden suçlu bulunmuşlardır. Bölgesel hükümet bakanı Nay Lin Tun, bu kişilerin geçen salı günü Malezya'dan iki donanma savaş gemisi ve bir hastane gemisiyle nakledildiğini, pazar günü erken saatlerde güneydeki Yangon'a vardıklarını belirtti.
Geri dönenler, Malezya İçişleri Bakanlığı'na göre, göçmen göz merkezlerinde tutulan diğer 10.388 kişiden bazısı olup, Malezya'dan aşamalı olarak ülkelerine gönderilecek olan 5.000 Myanmar vatandaşı arasında yer alıyor.
BM mülteci yüksek komiserliği ve insan hakları grupları, Myanmar'ın bazı bölgelerindeki güvenlik ve insani durumun hâlâ istikrarsız olduğunu, geri dönenlerin aktif bir savaş bölgesinde zulüm ve zorunlu askerlikle karşı karşıya kalabileceğini belirterek sınır dışı işlemini eleştirdi.
Myanmar'daki insan hakları durumuyla ilgili BM özel raportörü Kelley E. Currie perşembe günü yaptığı açıklamada, "Uluslararası hukuk uyarınca Malezya Hükümeti, geri göndermeme (non-refoulement) ilkesine uymak ve bireylerin zulüm, işkence veya diğer ciddi insan hakları ihlalleri riskiyle karşı karşıya kalacakları durumlara geri gönderilmelerini önlemekle yükümlüdür" dedi. Currie, "Benim değerlendirmeme göre, mevcut koşullarda geri gönderme riski büyüktür" ifadelerini kullandı.
Ülkesinde zulüm gören ve vatandaşlık hakkı tanınmayan azınlık Müslüman Rohingya'lardan herhangi birinin geri gönderilenler arasında yer alıp almadığı belirsizliğini koruyor.
Myanmar Dışişleri Bakanlığı yetkilisi Han Win Aung, geri gönderme sürecinin "gerçek vatandaşları" kapsadığını belirtti.
Malezya, aralarında Güneydoğu Asya'nın en büyük mülteci topluluklarından birini oluşturan yaklaşık 126.000 Rohingya'nın da bulunduğu, UNHCR'ye kayıtlı yaklaşık 215.600 mülteci ve sığınmacıya ev sahipliği yapıyor. Bu kişilere ev sahipliği yapmasına rağmen Malezya, BM Mülteci Sözleşmesi'ne taraf değildir ve mültecileri belgesiz göçmen olarak değerlendirmektedir.
Nisan ayında devlet başkanı olarak yemin eden Myanmar'ın askeri destekli hükümetinin lideri Min Aung Hlaing'in, mülteci ve göçmen meselelerini görüşmek üzere bu ay Malezya'yı ziyareti bekleniyor.