Beyaz Saray'da Trump ve yardımcısı J.D. Vance ile Ukrayna lideri Zelenski arasında yaşanan çatışmanın ardından Pulitzer ödüllü tarihçi ve The Atlantic dergisi yazarı Anne Applebaum, televizyonda yaptığı sıcak değerlendirmede «o odada Putin'in varlığının hissedildiğini» söyledi: «Putin, dünya Berlin Duvarı'nın yıkılışını kutlarken kendisinin ve KGB'deki meslektaşlarının belge yakmasından beslenen bir dünya görüşüne sahip. Dünyadaki ABD etkisinin azalmasını, Avrupa'da Rus gücünün yeniden tesis edilmesini ve Rusya'nın yeniden bir süper güç olmasını istiyor. Ve Trump'ta, hayatinin sonunda gerçekleşmesi için bir fırsat görüyor. Trump'ın da Rusya ile ilişkiler konusunda, belki de ekonomik anlaşmalara dayanan ve kendisinin, Putin'in ve belki de Xi Jinping'in bir anlaşma imzalayıp dünyayı paylaştığı bir tören hayal ettiği bir vizyonu var. Ve bu, Putin'in istediği şeyle örtüşüyor.» Applebaum bu uzun röportajda bize, Avrupa'nın «çok farklı bir Amerika'nın yaratmaya başladığı dünyada yaşamanın yeni yollarını bulması» gerektiğini söylüyor. «DÜNYA DEĞİŞTİ»: ÖZEL DOSYA
Liberal demokrasinin geleceği nedir? «Liberal demokrasinin bir geleceği var. Sadece ABD'nin liberal bir demokrasi olup olmayacağı veya bunlara liderlik edip etmeyeceği belirsiz. Aynı zamanda mevcut planlardan bazıarının başarısız olabileceği de doğru: Federal yönetime hükmetme girişimi şimdiden devasa olumsuz tepkiler yaratıyor. Ve Ukrayna'daki savaşı sona erdirme planının ne olduğunu henüz duymadığımız da doğru.» Applebaum, 2020 yılında yayımlanan «Demokrasinin Batışı» adlı kitabında Doğu Avrupa'da ortaya çıkan ve Amerika'da da kendini gösteren iliberal eğilimleri gözlemlemişti. Ya şimdi?
«Donald Trump'ın iç ve dış politikada, Avrupa'da gördüğümüz her şeyden çok daha radikal olduğuna inanıyorum. Ve onun muhafazakâr olduğunu düşünmek yanlış. “Sağcı” tanımının da doğru olduğunu sanmıyorum. Giorgia Meloni ya da Marine Le Pen'den çok farklı. Kendisi radikal, etrafındaki insanlar komplo teorileri ve mevcut siyasi sistemi yok etme arzusundan motive oluyorlar. İç politikada, verimlilikle hiçbir ilgisi olmayan Elon Musk'ın Hükümet Verimliliği Departmanı var. Yaptığı şey, devlet için çalışan insanları dehşete düşürmek ve onları sadık kişlerle değiştirmek istifa etmeye zorlamak. Musk ve mühendis ekibi, bürokrasinin veri sisteminin yöneticileri haline geliyor. Bunlarla ne yapacaklarını, satmak mı yoksa iş için kullanmak mı istediklerini bilmiyoruz. Viktor Orbán Macaristan'da devletin tüm dairelerinin kontrolünü ele geçirdi, Venezuela'da Hugo Chavez de aynısını yaptı, ancak hiçbir siyasi partinin hükümetin veri sisteminin kontrolünü ele geçirip bunları özel bir kişinin ellerine verdiğini hiç duymadım. Musk'ın saldırdığı bazı kurumlar ve kişiler onun şirketlerini düzenlemeye çalışmıştı. Normal bir çıkar çatışmasının ötesindeyiz. Bu, yasaları değiştirmek için kulis yapan bir iş insanı değil. Doğrudan bundan fayda sağlamak için yasayı, kurumları ve personeli değiştiren bir iş insanı. Gelişmiş bir demokraside buna benzer hiçbir şey görmedim. Çinlilerin internet üzerinden vatandaşları izleme sistemleri var, ancak onlar onlarca yıldır bir diktatörlük.»
Peki ya uluslararası düzeyde? «Dış politika, iç politikanın bir yansımasıdır.»