BRASILIA.- Brezilya, seçimden seçime sağa kayan bölgesel haritada eksik kalan parça olarak bu pazar sandık başına gidiyor. Bolivya, Şili, Peru ve Kolombiya'nın ardından Güney Amerika devi; 80 yaşındaki Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva'nın dördüncü bir dönem kazanarak solun son büyük seddi olarak kalıp kalmayacağını ya da darbe planlamaktan tutuklu bulunan eski başkanın en büyük oğlu Senatör Flavio Bolsonaro'nun, Amerika Birleşik Devletleri'nin dikkati altında bu sağa kayışı tamamlayıp tamamlamayacağını belirleyecek.
Bu bakış, son saatlerde bir metafor olmaktan çıktı. Cuma günü ABD, Federal Polisin riski doğrulayacak hiçbir unsur bulmadan soruşturduğu sözde bir bomba tehdidi nedeniyle Brasilia'daki büyükelçiliğini ve ülkedeki konsolosluklarını kapattı. Lula'nın kampanyası, seçim adalet makamından olayın olası bir dış müdahale olarak soruşturulmasını talep etti ve emrin Dışişleri Bakanı Marco Rubio'dan geldiğini öne sürdü. Perşembe günü seçimi ülkesi için "çok önemli" olarak tanımlayan Donald Trump, bir gün sonra süreci yakından takip edeceğini belirtti.
Bu ilk alarm değildi. Perşembe günü Başsavcılık (AGU), ABD Dışişleri Bakanlığı'nın Brezilya'da Yüksek Federal Mahkeme'ye (STF) karşı faaliyet gösteren kuruluşlara bir milyon dolar tahsis edip etmediğinin soruşturulması için Federal Polis ve Başsavcılığa başvurdu. Planalto Sarayı ayrıca, Flavio'nun kampanyasının ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance tarafından ortak kurulan bir bağışçı ağı tarafından finanse edildiğinden şüpheleniyor. Senatör bunu reddediyor.
Ortada olanlar Brezilya'yı aşıyor. Ülke, Güney Amerika'nın GSYİH'sinin ve nüfusunun yaklaşık yarısını barındırıyor ve iki yıl içinde Şili'de José Antonio Kast'ı, Bolivya'da Rodrigo Paz'ı, Kolombiya'da Abelardo de la Espriella'yı iktidara getiren, Peru'da Keiko Fujimori'yi çıkaran, Ecuador'da Daniel Noboa'yı yeniden seçen ve Arjantin'de Javier Milei'yi güçlendiren bir dalgaya karşı Meksika ile birlikte son büyük denge unsuru konumunda.
Trump ile ilişki, Brezilya'daki seçimlere giden tüm yolu merkeze aldı. Beyaz Saray, 2022'deki yenilgisini izleyen darbe komplo suçu nedeniyle 27 yıldan fazla hapis cezasına çarptırılan ve geçen yıldan beri hapiste olan Jair Bolsonaro'ya karşı bir zulüm olarak değerlendirdiği durum nedeniyle Brezilya ürünlerine gümrük vergileri ve yetkililere yaptırımlar uyguladı. Adaylığı yasaklanan eski başkan, aralık ayında Trump'ın mayıs ayında Beyaz Saray'da kabul ettiği ve mart ayında CPAC muhafazakar konferansında Brezilya'yı "yarımkürenin geleceğinin tartışılaşacağı savaş alanı" olarak tanımlayan oğlunu işaret etti. Lula ise egemenlik bayrağiyla karşılık verdi: Günler önce BM önünde "Brezilya kimsenin bahçesine sığmaz" dedi.
Lula'nın İşçi Partisi (PT) bunun "tarihinin en zor seçimi" olduğunu kabul ediyor. 2002'deki ilk zaferinden bu yana Lula hiçbir zaman oy verme gününe bu kadar başa baş gelmemişti. Datafolha'nın son anketine göre, ikinci turu (25 Ekim) engellemeye yetmeyecek şekilde Flavio'nun %38'ine karşı %42 oy niyetine sahip (geçerli oylarda %45'e %42); ikinci turda ise %47'ye %46 ile teknik bir beraberlik görülüyor. Dört yıl önce bu zamanlarda Bolsonaro babaya karşı 14 puan öndeydi ve ikinci turu sadece iki milyon oyla kazanmıştı.
Her ikisi de aynı ret oyu yükünü taşıyor: %45'i onları hiçbir şekilde oylamayacağını söylüyor. 2003-2010 yılları arasında yöneten ve 2023'te iktidara geri dönen Lula, yedinci devlet başkanlığı seçimi için yarışıyor. Rio de Janeiro'dan 45 yaşındaki senatör Flavio ise ilk kez yarışıyor.