On yıllara dayanan düşmanlığı azaltabilecek tek ve küçük bir jesti hayal etmek zordur. Yine de geçtiğimiz günlerde, Şanghay İşbirliği Örgütü'nün Hindistan ulusal koordinatörü Alok Dimri, bir toplantı için İslamabad'ı ziyaret ettiğinde böyle bir ana tanık olunmuştu. Devlet medyasına konuşarak Pakistan'da bulunmaktan mutlu olduğunu ifade etti. Bu basit bir açıklamaydı, ancak muhtemelen sınır ötesindeki bazı kırgınlıkları hafifletebilecek nitelikteydi.
Bay Dimri bu açıklamayı İslamabad'daki Ulusal Sanat Konseyi'ni ziyaret ederken yaptı. Pakistan ve Hindistan'ın paylaştığı miras, sanat ve kültür, nefret kışkırtmak için tasarlanmış zehirli söylemlerin defalarca kurbanı olmuştur. Yine de kültürel bağ, güçlü bir karşılıklı aidiyet duygusu taşımaktadır. Hintli delegenin ziyaretinden ya da sözlerinden, geçen mayıs ayındaki çatışmanın ardından bir yumuşama işareti olarak çok fazla anlam çıkarmak için henüz erken olabilir. Yine de bu olay biraz umut vadediyor: Her iki taraftaki liderler ilerlemeyi seçerse, diyalog hızla ivme kazanabilir.
Bununla birlikte, Hindistan Başbakanı Narendra Modi'nin ŞİÖ zirvesine katılmak üzere İslamabad'a geleceğine dair herhangi bir beklenti gibi, iyimserlik de ölçülü olmalıdır. Eğer gelseydi, bu bir mucize ve on yılların en büyük sürprizi olurdu; Rajiv Gandhi'nin 1988'de SAARC zirvesine katılmak üzere İslamabad'ı ziyareti veya Atal Bihari Vajpayee'nin 1999'da Lahor'a gelişinden bile daha büyük bir sürpriz. Her iki durum da iki komşu arasında barış için büyük bir umut yaratmıştı. Gerçekte yaşananlar ise tanınlık bir hikayedir.
Bir diğer mucize ise Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in gelecek yıl İslamabad'daki ŞİÖ zirvesine katılması olurdu. Pakistan bu ziyareti daha çok merak ediyor ve bunun jeopolitiğinde ve Orta Asya'daki hedeflerinde büyük bir dönüm noktası tetikleyebileceğini, aynı zamanda bölgesel söylemi Hindistan'ı rahatsız edecek şekilde etkileyebileceğini umuyor.
Pakistan, Rusya ile savunma işbirliğini geliştirmeye hevesli olacaktır, ancak özellikle Moskova'dan İslamabad'a uzanan çok konuşulan demiryolu konusunda bazı ilerlemeler kaydetmekle ve Pakistan'ın Orta Asya ve/veya İran üzerinden Rusya'ya bağlandığı, mevcut 7.000 kilometre uzunluğundaki demiryolu ağlarını kullanan bir yük koridoru kurmakla özellikle ilgilenmektedir. On yıllar boyunca Pakistan, Orta Asya devletleri ve İran birçok ulusötesi proje tasarladı ve her seferinde büyük bir coşkuyla, ancak hiçbirisi gerçekleşmedi. Afganistan, Pakistan ile olan karmaşık ilişkisi nedeniyle her zaman suçun yükünü taşımak zorunda bırakılıyor.
Rusya, Pakistan ile işbirliğini derinleştirme konusunda temkinli kalmaya devam edecektir.
Hindistan ve Pakistan'ın geçmişte yaptığı konvansiyonel savaşların birkaç haftadan fazla sürmemiş olması ve Pakistan'ın en uzun savaşını Afganistan'da Sovyetler Birliği'ne karşı vermiş olması ilginç değil mi? Pakistan ve Afgan mücahitler, ABD ile birlikte Rusları yenilgiye uğrattı ve bunu Sovyet devletinin dağılması izledi. Pakistan liderliği hala bu başarıyla gurur duymaktadır.
Elbette zaman değişti ve Pakistan yeni ekonomik ve savunma fırsatları yaratmaya çalışıyor. Ancak Rusya, Pakistan ile işbirliğini derinleştirme konusunda temkinli kalmaya muhtemelen devam edecektir. Bu, her iki tarafın da geride bıraktığı acı geçmişlerinden dolayı değil, özellikle Afganistan üzerindeki farklı bölgesel çıkarlar ve Rusya'nın Hindistan ile olan derin ve uzun soluklu ilişkileri yüzündendir.
Rus-Hint savunma ve ekonomik işbirliği, mutlaka Pakistan ile bağların geliştirilmesine bir engel teşkil etmez. Ancak bu durum, İslamabad'ın pr