Enflasyondaki yavaşlama hükümete bir miktar istatistiksel rahatlama sağlayabilir, ancak günlük temel ihtiyaçların fiyatları iki yıl öncesine kıyasla hâlâ oldukça yüksektir. Bu bariz çelişki, enflasyonun ölçtüğü şey ile tüketicilerin markete gittiklerinde deneyimledikleri gerçeklik arasındaki farktan kaynaklanmaktadır.
Manşet enflasyon, genel fiyat sepetinin ne kadar hızlı değiştiğini ölçer; genel fiyat seviyesinin halihazırda ne kadar yükseldiğini göstermez. Resmi ölçüm, farklı pazar ve şehirlerden toplanan fiyatların kentsel, kırsal ve ulusal endeksler halinde birleştirilmesine dayanır. Bu nedenle, ulusal bir ortalama, belirli bir pazardaki bireysel bir tüketicinin ödediği perakende fiyatla örtüşmeyebilir.
Düşük enflasyon, fiyatların önceki seviyelere döndüğü anlamına gelmez. Sadece ortalama olarak daha yavaş bir hızda arttıklarını ifade eder. Tüketiciler, önceki yıllarda kaydedilen fiyat artışlarının kümülatif etkisini taşımaya devam etmektedir. Bu durum, yavaşlayan enflasyonun neden yaşam maliyetinde benzer ölçüde bir düşüşe henüz dönüşmediğini açıklamaktadır.
Pakistan İstatistik Bürosu'nun Ekim 2024 ile Ekim 2026 arasındaki fiyat karşılaştırması, bu birikmiş yükün boyutunu gözler önüne sermektedir. Manşet enflasyon daha sonra yavaşlamış olsa bile, birkaç temel gıda ve enerji kalemi iki yıl öncesine göre çok daha pahalı kalmaya devam etmiştir. En keskin artışlar arasında soğan, elektrik, dizel ve benzin yer almıştır.
Daha yavaş enflasyon, son iki yılda temel mal fiyatlarındaki kümülatif artışı maskelemektedir.
Bu bireysel fiyat hareketleri elbette, ağırlıklı bir mal ve hizmet sepetinden hesaplanan genel enflasyonu temsil etmemektedir. Ancak resmi enflasyon verileri ile tüketicilerin perakende pazarlarda karşılaştıkları durum arasındaki kopukluğu açıklamaya yardımcı olmaktadır.
Bu durumun en net örneklerinden birini buğday unu sunmaktadır. 20 kg'lık bir un çuvalının ulusal ortalama fiyatı Ekim 2024'teki 1.835 Rupiden Ekim 2026'da 2.697 Rupiye yükselmiştir; bu %47'lik bir artış anlamına gelmektedir.
Kemikli sığır etinin fiyatı %26,7 oranında pahalılaşırken, 2,5 kg'lık bir teneke bitkisel yağın fiyatı %18,5 artmıştır. Bireysel pazarlardaki perakende fiyatlar bu ulusal ortalamalardan bile daha yüksek olabilmektedir.
Artışlar akaryakıtta daha da dik olmuştur. Benzin, Ekim 2024'te litres başına 248,18 Rupiyken Ekim 2026'da 389,51 Rupiye yükselmiş ve %56,9'luk bir artış kaydetmiştir. Aynı dönemde yüksek hızlı dizel, litresi 252,43 Rupiden 402,53 Rupiye çıkmış ve %59,5'lik bir artış göstermiştir.
Enflasyon ile fiyat seviyesi arasındaki ayrım tam da bu noktada özellikle önemli hale gelmektedir. Enflasyon, ağırlıklı bir sepet genelinde fiyatların değişim hızını yakalar. Buna karşın tüketiciler un, et, yakıt ve diğer zorunlu ihtiyaçları satın alırken fiili fiyat seviyesiyle karşı karşıya kalmaktadır.
Mevcut fiyat baskılarına birkaç faktör katkıda bulunmaktadır, ancak hükümetin eski ekonomik danışmanı Dr. Ashfaq Hasan Khan bu baskıları büyük ölçüde küresel enerji fiyatlarına ve başta buğday olmak üzere iç gıda fiyatlarına bağlamaktadır.
Khan, yüksek enerji fiyatlarının küresel bir olgu olduğunu, ancak diğer ülkelerdeki hükümetlerin vergi oranlarını düşürerek tüketicileri korumaya çalıştığını belirtmiştir. Pakistan'da ise uluslararası enerji fiyatlarındaki artışın etkisinin petrol vergisiyle daha da ağırlaştığını savunmuştur.
Dr. Khan, litre başına uygulanan 85 Rupilik vergiye atıfta bulunarak, "Petrol vergisi, küresel enerji ve gıda fiyatlarındaki artışların yanı sıra Pakistan'daki artan enflasyonun temel nedenidir" dedi.
Mevcut baskıların talep kaynaklı olmaktan ziyade ağırlıklı olarak arz yönlü olduğunu ifade etti.