THANLYIN, Myanmar: Bir Myanmar Donanması yetkilisinin bildirdiğine göre, Malezya'dan gelen yaklaşık 1.500 Myanmar göçmeni, şeffaf olmayan bir geri gönderme programı çerçevesinde Pazar günü savaşın sarstığı ülkelerine ulaştı.
Medyaya konuşma yetkisi olmadığı için AFP'nin ismini gizli tuttuğu donanma yetkilisi, Myanmar göçmenlerini taşıyan üç geminin yerel saatle sabah 07:30'dan (0100 GMT) hemen önce Thanlyin'deki Myanmar Donanma üssüne yanaştığını söyledi.
AFP gazetecilerinin aktardığına göre, şafak vakti üssün dışında toplanan yüzlerce aile akrabalarını karşılamak için bir araya gelirken, onları götürmeye hazırlanan otomobil, taksi ve otobüsler sıra halinde park etmişti.
55 yaşındaki Kyaw Myint, AFP'ye yaptığı açıklamada, altı yıldır görmediği ve bir buçuk yıldır Malezya'da gözaltında tutulan üç torununu karşılamak için orada bulunduğunu söyledi.
Myint, "Hapse girdiklerinden beri kendileriyle iletişimimiz koptu" dedi.
Kyaw Myint, şimdi ise torunlarının "sadece ordu tarafından değil, aynı zamanda etnik silahlı gruplar tarafından da" zorunlu askerliğe alınmasından endişe duyduğunu sözlerine ekledi.
Malezya Başbakanı Anwar İbrahim'in Rohingya karşıtı duygu artışının gölgesinde duyurduğu geri göndermelerin ardından, iade edilen grup arasında zulüm gören Rohingya azınlık mensuplarının da bulunduğuna dair endişeler var, ancak bu henüz doğrulanmadı.
Myanmar hükümetine göre, üç Myanmar Donanma gemisi Salı günü 1.476 göçmenle Malezya'dan ayrıldı; bu, Anwar'ın Myanmar'ın geri almayı kabul ettiğini söylediği 5.000 kişinin ilk kısmını oluşturuyor.
Ancak Birleşmiş Milletler (BM), 2021'deki askeri darbeden bu yana iç savaşla boğuşan Myanmar'daki koşulların, uluslararası hukukun gerektirdiği şekilde güvenli eve dönüşlerin garanti edilemeyeceği anlamına geldiği konusunda uyarıyor.
Gemilere bindirilmeyi beklediğini ailesine bildiren bir göçmenin 25 yaşındaki kız kardeşi, "Myanmar'a döndüğünde hayatının nasıl olacağı konusunda hiçbir fikrimiz yok" dedi.
Gemiler yola çıkmadan önce ağabeyiyle iletişimi koptuğu için güvenlik gerekçesiyle isminin gizli tutulmasını isteyen kadın, Malezya'dan AFP'ye yaptığı açıklamada, "En büyük endişemiz varışının güvenli olmayacağı" dedi.
Malezya medyasının aktardığına göre, gelenler arasında 27 çocuk ve 79 kadın bulunurken, geri kalan 1.370 kişi ise yetişkin erkeklerden oluşuyordu.
Rohingyalar, Malezya'daki Myanmar mültecileri ve sığınmacılarının çoğunluğunu oluşturuyor, ancak Kuala Lumpur yönetimi gemideki sayılarına ilişkin AFP'nin yönelttiği soruyu yanıtsız bıraktı.
Anwar, mültecilere, özellikle de Malezya'daki Rohingyalara yönelik artan yabancı düşmanlığı ortamında, Kuala Lumpur'da 100'den fazla Rohingya sığınmacının gözaltına alınmasından sadece birkaç gün sonra, temmuz ayında geri gönderme planını duyurmuştu.
İade haberleri geniş çaplı endişelere yol açtı; zira bu etnik grubun üyeleri, insan hakları uzmanlarının soykırım olarak nitelendirdiği 2017'deki askeri baskının ardından Myanmar'dan toplu halde kaçmıştı.
Malezya, tüm geri dönenlerin, Myanmar'ın göç yasalarını ihlal ettikleri için cezalarını tamamladıklarını söylediği gözaltı merkezlerinden gönüllü olarak geri dönmeyi kabul ettiklerinde ısrar ediyor.
Ancak Fortify Rights gibi izleme kuruluşları, söz konusu tesislerdeki koşulların çok kötü olduğunu rapor ediyor.
BM mülteci ajansı geçtiğimiz hafta, personelinin, göçmenlerin kararlarının "gerçekten özgür ve bilinçli bir şekilde verilip verilmediğini" doğrulamak için geri dönenlerle görüşmesine izin verilmediğini açıkladı.
Myanmar devlet televizyonu, yolculuk sırasında gemi güvertesinde aerobik dersleri alan ve üzerinde "Anavatana mutlu yolculuk" yazılı tişörtler giyen göçmenlerin eve dönüş görüntülerine yer verdi.
Malezya, 3.500'den fazla göçmenden oluşan ikinci bir grubu ülkelerine gönderme planlarıyla ilgili çalışmalarını halihazırda sürdürüyor.
Göçmenlerin “ulusa önemli bir mali yük getirdiğini, ciddi sosyal krizleri tetiklediğini ve Malezya halkı için somut güvenlik tehditleri yarattığını” belirtti.