Bosna-Hersek'i karmaşık bir ülke olarak nitelendirmek hafif kalır. Balkan Yarımadası'ndaki bu ülke; ekonomik, idari ve siyasi sorumluluklarını çok etnik miyoplu merkezi hükümet, kendi kendini yöneten tarafsız Brcko bölgesi ve büyük ölçüde bağımsız olarak faaliyet gösteren yarı otonom iki varlık —Müslüman-Hırvat Federasyonu ile Sırp yönetimindeki Sırp Cumhuriyeti (Republika Srpska)— arasında paylaştırmaktadır.
Her iki yarı otonom varlık da kendi içinde, orta-batı federasyonunda çoğunlukla Boşnaklar ile Bosnalı Hırvatların, kuzey ve doğuda ise Sırp Cumhuriyeti'nde Bosnalı Sırpların yaşadığı çeşitli kanton ve topluluklara bölünmüştür.
Bu etnik milliyetçilik ilkesi, ülkenin merkezi anayasal ve siyasi teşkilatının temelini oluşturur. Bosna anayasası; ağırlıklı olarak Müslüman olan Boşnakları, büyük ölçüde Ortodoks olan Bosnalı Sırpları ve öncelikle Katolik olan Bosnalı Hırvatları eşit haklara sahip "kurucu halklar" olarak tanımaktadır.
Bugün ülkenin nüfusu yaklaşık 3,1 milyondur. Nüfusun yaklaşık yarısını Boşnaklar, %31'ini Sırplar ve %15'ini Hırvatlar oluşturmaktadır. Geri kalan sakinler ise Roma (Çingene) ve Yahudiler gibi resmi olarak tanınan 17 azınlıktan birine mensuptur ya da son resmi nüfus sayımında herhangi bir etnik kökenle tanımlanmamayı seçmiştir. Boşnakça, Hırvatça ve Sırpça dillerinin tümü resmi dil olarak kabul edilmektedir.
Merkezi hükümet, her üç ana kurucu gruptan birer temsilciden oluşan ve dönüşümlü olarak görev yapan üçlü bir başkanlık sistemi tarafından yönetilmektedir. Parlamentonun üst kanadı ve kilit hükümet görevleri de bu ilkeye göre bölünmüştür.
Bu üç grup arasındaki sıkı denge, hem siyasi hem de sosyal olarak sürekli korunmakta ve bu durum sıklıkla etnik çıkarların ile siyasi çıkmazların karar alma sürecine hakim olmasına yol açmaktadır.
Bu karmaşık, dolambaçlı ve çoğunlukla işlevsiz yapı, 1995 Dayton Barış Antlaşmaları sırasında kurulmuş ve ardından anayasaya bağlanmıştır. Bu yapı; 1990'ların başında Yugoslavya'nın dağılmasıyla tetiklenen Bosna Savaşı'na son vermeyi ve birbiriyle çatışan üç etnik grup arasındaki güç dengesini yasal olarak güvence altına almayı amaçlıyordu.
1992'den 1995'e kadar süren savaş sırasında, Boşnakların ve Bosnalı Hırvatların silahlı kuvvetleri başlangıçta birbirleriyle savaşmış, ardından her üç grup da çatışmaya başlamıştır. Daha sonra Boşnaklar ve Bosnalı Hırvatlar, Sırp Cumhuriyeti ile mücadele etmek için güçlerini birleştirmiştir. Savaş boyunca komşu Sırbistan ve Hırvatistan çatışmalara aktif olarak müdahil olmuştur.
Çatışmalar ülkenin geniş kesimlerini harabeye çevirmiş ve aralarında yaklaşık dört yıl süren Saraybosna kuşatması ile binlerce Boşnağın Sırp güçlerinin elinde katledildiği Srebrenitsa soykırımının da bulunduğu sayısız savaş suçuna yol açmıştır.
Savaşın sona ermesine kadar yaklaşık 100.000 kişi hayatını kaybetmiştir. Sınır dışı etme ve şiddet yoluyla evlerinden koparılarak diğer topluluklara veya yurt dışına kaçmaya zorlanan "etnik temizlik" mağduru 2,2 milyon kişi de yerinden edilmiştir.
Çatışmalar yalnızca uluslararası toplumun, özellikle de ABD'nin müdahalesini artırmasıyla ve Kasım 1995'te Dayton, Ohio yakınlarındaki bir askeri üste üzerinde anlaşmaya varılan barış anlaşmasıyla sona ermiştir.
Bosna-Hersek, Dayton anlaşmasının imzalanmasından bu yana uluslararası alanda tanınmasına ve Birleşmiş Milletler'de temsil edilmesine rağmen, ülke kendisi hâlâ pratikte yalnızca kısmen bağımsızdır.
Bosna-Hersek Yüksek Temsilciliği, ülkenin denetiminden sorumlu uluslararası bir kurumdur...