Etiyopya'nın Tigray'daki yenilenen çatışmasının üzerinden birkaç gün geçtikten sonra, cephe hatlarının jeopolitik arenaya doğru genişlediği görülüyor.
Etiyopya, Eritre ve Mısır, hızla kötüleşen diplomatik bir çatışmanın içine kilitlenmiş durumda; bu durum, sürtüşmelerin sınırların ötesine taşarak Doğu Afrika'daki ve çevresindeki rakip bölgesel güçleri içine çekebileceği korkusunu artırıyor.
Perşembe günü Addis Ababa, komşu Eritre'deki büyükelçiliğinin kapatılmasını emretti ve on Eritreli diplomatı sınır dışı ederek ülkeyi terk etmeleri için 48 saat süre tanıdı.
Eritre, artan krize karşılık olarak diplomatik ilişkileri derhal tamamen kesti.
Çok geçmeden Etiyopya da Mısırlı bir diplomatı 'istenmeyen adam' (persona non grata) ilan etti; bunun üzerine Kahire de misilleme olarak Etiyopya büyükelçilik müsteşarını sınır dışı etti.
Bu diplomatik misillemeler serisi, Etiyopya federal güçleri ile Tigray Halk Kurtuluş Cephesi (TPLF) liderliğindeki bir muhalefet ittifakı arasındaki çatışmaların şiddetlenmeye devam ettiği bir dönemde yaşanıyor ve 2020 ile 2022 yılları arasında yüz binlerce insanın ölümüne yol açan iç savaşın eski yaralarını yeniden açmakla tehdit ediyor.
Amhara Eyaleti'nde, Addis'in yaklaşık 250 kilometre (155 mil) kuzeyinde yer alan Dessie sakinlerinden biri DW'ye verdiği demeçte, Tigray'ın da ötesinde kuzeydeki "bölgenin ekonomik olarak ve her diğer açıdan büyük zarar gördüğünü" söyledi.
En son yaşanan tırmanış, Etiyopya ve Eritre arasındaki ilişkerde dramatik bir çöküşe işaret ediyor.
Bundan sadece sekiz yıl önce Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed, Eritreli Devlet Başkanı Isaias Afwerki ile tarihi bir yakınlaşmanın parçası olarak ülkesinin Eritre'nin başkenti Asmara'daki büyükelçiliğini yeniden açmıştı.
Bu barış anlaşması iki on yıllık düşmanlığa son vermiş ve Abiy'in 2019 Nobel Barış Ödülü'nü kazanmasına yardımcı olmuştu.
2020-2022 Tigray savaşında Eritre, TPLF savaşçılarının saldırısını püskürtmek için Etiyopya güçlerinin yanında savaşmıştı. Ancak bu ortaklık çözülmüş gibi görünüyor.
Addis Ababa şimdi Eritre'yi Tigray, Amhara ve Afar'daki isyancı ittifakını desteklemekle suçlıyor. Etiyopya, iki ülke arasındaki diplomatik kopuşun ortasında Eritre iddiaları reddetmeye devam ederken, Eritre'nin eylemlerini doğrudan "düşmanlık ve saldırganlık" olarak nitelendirdi.
Eritre Enformasyon Bakanı Yemani Meskel, mevcut gerilimleri Etiyopya tarafından yapılmış bir "savaş ilanı" olarak adlandıracak kadar ileri gitti.
İlişkilerdeki bu büyük bozulma, mevcut çatışmalardan çok önce ortaya çıkan Addis ve Asmara arasındaki daha derin anlaşmazlıkları, özellikle de Etiyopya'nın Kızıldeniz'e daha güvenli erişim sağlama yönündeki uzun soluklu çabasını yansıtıyor.
Eritre'nin 1993'teki ayrılışından bu yana denize kıyısı olmayan (karaya hapsolmuş) bir ülke olan Etiyopya'da Abiy, bunun ülkenin ekonomik geleceği ve ulusal güvenliği için hayati olduğunu söyleyerek yıllardır denize erişim kurmaya çalışıyordu.
Ancak aralarındaki huzurlu barış çözülmeye başlarken Eritre, bu tür bir erişimi baskı veya güç yoluyla elde etme girişimlerine karşı defalarca uyarıda bulunmuştu.
Analistler, iki tarafın artık karşı karşıya gelen taraflarda yer almasıyla birlikte Eritre'nin, aksi takdirde izole olan Tigray bölgesine bir can simidi sağlayarak isyancı güçlere Kızıldeniz kıyı şeridine erişim sağladığını söylüyor.
Bu arada diplomatik kriz bölgeye yayılmaya devam etti; nitekim Etiyopya hükümeti de Mısır ve Sudan'ı muhalefet ittifakını desteklemekle suçlamaya başladı. Her iki ülke de bu suçlamaları reddediyor.
Kahire, diplomatlarının Etiyopya'dan sınır dışı edilmesine hızlı bir şekilde yanıt verdi; Mısır Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Kahire'nin pozisyonunu tek bir cümleyle özetledi: "Mukabele bilmisil (karşılıklılık) diplomasinin para birimidir."
Mısır daha sonra Addis'in eylemlerine karşılık olarak bir Etiyopya büyükelçilik müsteşarını sınır dışı etti.
Ancak ilişkiler...