Yemen'den Kızıldeniz boyunca Afrika Boynuzu'na uzanan çatışmalar giderek birbirleriyle bağlantılı hâle gelmektedir. Etiyopya'daki yeniden başlayan çatışmalar, Etiyopya ile Eritre arasındaki kopuş, Sudan'ın iç savaşı ve Kızıldeniz'e erişim konusundaki gerilimler; Suudi Arabistan Husilerden gelen tehditlerle karşı karşıyayken ve Washington İran ile müttefiklerine karşı sonraki adımlarını tartarken gözler önüne serilmektedir.
Hafta sonundaki raporlar, Riyad'ın Yemen'de büyük bir taarruzu desteklemeyi değerlendirdiğini gösterdi. Bu arada ABD de Yemen'de sıranın ne olabileceğini araştırıyor.
Mısır'ın resmi Al-Ahram medyası, Suudi Arabistan'ın Arab News gazetesi ve BAE'nin Al-Ain yayın organındaki makalelerin incelenmesi, bölgede yaşananlar hakkında farklı görüşler ortaya koymaktadır. Bu durum İsrail için de önem taşımaktadır çünkü İsrail, Somaliland'ı tanımıştır. Middle East Eye'da yayınlanan yeni bir makalede, İsrail ve Türkiye'nin artık Somali'de rekabet ediyor olabileceği öne sürüldü. Bu, Kızıldeniz bölgesinde yaşananların, ilgili alanın çok ötesinde stratejik yansımaları olduğu anlamına gelmektedir.
Söz konusu bölge aynı zamanda oldukça büyüktür. Sudan, Somali, Yemen, Eritre ve Etiyopya'daki çatışmalara bakıldığında, bu yaklaşık 5,5 milyon kilometrekarelik bir kara kütlesidir. Bu, anakara ABD'nin yaklaşık yarısı büyüklüğündedir.
Sonuç, giderek karmaşıklaşan bir stratejik manzaradır. Mısır, Eritre ve Sudan, Etiyopya'nın bölgesel ambisyonlarından endişe duymaktadır. Suudi Arabistan, güney sınırındaki ve Kızıldeniz'deki Yemen ile Husilere odaklanmıştır. Bu arada ABD, bölgenin başka yerlerinde İran'la yüzleşirken Yemen'deki seçeneklerini değerlendirmektedir.
Kızıldeniz güvenlik kriz büyüyor
ABD'nin Sudan'daki iç savaş nedeniyle Sudan ordusu üzerindeki baskıyı da artırdığı belirtilmelidir. ABD bir ateşkes istemişti ancak bunu son BM Genel Kurulu'nda elde edemedi. Saddam Hafter'in Eylül ayındaki görüşmeler için BAE'de bulunduğuna dair raporların ortasında, Libya'daki çatışma gibi başka meseleler de devrede olabilir.
Etiyopya, ortaya çıkan krizin bir parçasının merkezinde yer almaktadır. Tigray Halk Kurtuluş Cephesi (TPLF) ve diğer silahlı grupların katılımıyla yeniden başlayan çatışmalar, yıkıcı Tigray savaşını sonlandıran 2022 Pretoria anlaşmasını zayıflatmıştır. Raporlara göre TPLF, en son çatışmalar başlamadan kısa bir süre önce altı silahlı grupa ittifak duyurmuştur.
Çatışmalar artık Etiyopya'nın komşularıyla kötüleşen ilişkileriyle de iç içe geçmiştir. Addis Ababa, Asmara'yı düşmanca faaliyetlerle suçladıktan sonra Eritre ile diplomatik ilişkilerini kesmiştir. Eritre iddiaları reddetti. Etiyopyalı askeri yetkililer ayrıca Eritre, Sudan ve Mısır'ı federal hükümete karşı savaşan güçleri desteklemekle suçladı. Her üç ülke de müdahil olduğunu reddediyor. Mısır geçtiğimiz günlerde misilleme olarak bir Etiyopyalı diplomatı sınır dışı etti.
Mısır, Etiyopya'nın iç çatışmasından özellikle uzak durmaya özen göstermiştir. Al-Ahram'a konuşan Mısırlı bir kaynak, krizin iç bir Etiyopya meselesi olduğunu belirtmiş ve Kahire'nin egemenliğe saygı ve müdahaleme etmeme yönündeki ilan edilmiş politikasını vurgulamıştır. Kahire ayrıca Mısır'ı Etiyopya'nın iç çalkantılarına bağlama girişimlerini de reddetti. Bununla birlikte Mısır, gelişmeleri Eritre, Somali ve Sudan ile tartışıyor gibi görünmektedir.
Mısır ve Etiyopya arasındaki anlaşmazlıklar nelerdir?
Mısır ve Etiyopya'nın kendi uzun soluklu stratejik anlaşmazlıkları bulunmaktadır. Nil nehri bir gerilim kaynağıdır. Bu durum, Mısır'ın barajı ve Mavi Nil ile bağlantılıdır. Africa News, "anlaşmazlığın, Etiyopya'nın Büyük Etiyopya Rönesans Barajı üzerinden iki ülke arasında yıllardır süren çatlağın son halkası olduğunu" belirtmektedir.