Araştırma: Vatana ihanet suçundan 15 yıl hapis cezasına çarptırılan Anastasiia Yasagashvili, köyü işgal edildikten sonra Rus güçleriyle işbirliği yapmış, ardından ikili ajan olmuştur. Le Monde'a sağladığı soruşturma dosyası, savaşın macera tutkusunu besleyen bir oyun alanına dönüştüğü, yolunu kaybetmiş genç bir kadının seyrini ortaya koyuyor.
Takvimler 2026 yılının Temmuz ayında bir günü gösteriyordu; saat sabah 9.00'dı ve Ukrayna'daki ayçiçeği tarlalarıyla çevrili bir cezaevindeydi. Gardiyan, "Bir dakikalık saygı duruşu," diye duyurdu. Koridorda saatin tik takları yankılanırken, mavi cüppeler ve başörtüleri giymiş yaklaşık 20 mahkûm, Ukrayna'nın genelinde olduğu gibi Rus işgalinin kurbanlarını anmak için hücre kapılarının önünde ayağa kalktı. Koridorun sonunda, kısa saçlı ve yuvarlak yanaklı, narin bir kadın aralarından sıyrılıyordu. Parlak rujlu ve uzun yıldız küpeli Anastasiia Yasagashvili, kasvetli tik takları ve ardından gelen Ukrayna milli marşını bastırmak için sessizce bir dua mırıldandı. 23 yaşındaki kadın, "Bir mahkûm alışkanlığı," diye açıkladı. Le Monde ile cezaevindeki bir odada, odada hiç gardiyan bulunmaksızın gerçekleşen altı saatlik görüşmede, mahkûmların baktığı sebze bahçelerine bakan bir pencerenin karşısında oturarak Ukraynalı bir işbirlikçi olarak hikâyesini anlattı.
Kasım 2024'te, herkesin Nastia diye çağırığı genç kadın; güneydoğu Ukrayna'da sadece 10 sokaktan ve 800 nüfustan oluşan Shevchenkivskyi köyünü ele geçiren Rus işgalcilere babasını, kocasını, kayınvalidesini ve kayınbiraderini ihbar etmekten ve KGB'nin halefi olan Rusya Federal Güvenlik Servisi (FSB) için çalışmaktan yargılandı. Zaporizhzhia mahkemesinde "derjzrada" ("vatana ihanet") kelimesi yüksek ve net bir şekilde telaffuz edildi ve karar da aynı şekilde çıktı: 15 yıl hapis.
Her şey, Kırım'dan gelen Rus birliklerinin Zaporizhzhia'daki memleketinin büyük bir kısmını ele geçirdiği 2022 Şubat'ının sonlarında başladı. Shevchenkivskyi'ye sadece 70 kilometre uzaklıktaki Mariupol limanından gelen korkunç topçu ateşi artan kaygıyı körükledi. Köyü bir panik dalgası sarıp sarmaladı. Bazı insanlar bakkallardan ekmek, eczanelerden yatıştırıcı haplar kapışırken, diğerleri işgal güçlerinin kafasını karıştırmak için sokak tabelalarını direklerinden söktü. Çok geçmeden, bölgesindeki pek çok sakin gibi Nastia da kendi kendine sormaya başladı: Rusların yerleşmesini beklemeli miydi? Yoksa Polonya'ya kaçacak kadar yakıt bulmaya mı çalışmalıydı? Bir paket sigarayı ardı ardına içtikten sonra kalmaya karar verdi.
Bu makalenin %90.19'unu okumanız gerekiyor. Geri kalanı yalnızca abonelere özeldir.