Karmaşık bir dünyada, sistemi parçalarına ayırmak onu anlamaya yetmez; çünkü önemli olan parçalar değil, parçalar arasındaki ilişkilerdir. Bu nedenle, daha fazla değişken veya daha fazla veri daha iyi kararlar alınmasını garanti etmez. Karmaşıklık, yönetim ve liderlik uzmanı, San Andrés Üniversitesi profesörü Fernando Zerboni ile konuşarak şüphelerimi doğruladı: Bugün gerçeği anlamak 30 yıl öncesine göre çok daha zor. “Aynı anda hareket eden çok fazla parça, birbirleriyle çelişen çok fazla sinyal, bir yıl önce var olmayıp bugün dikkat talep eden çok fazla şey var” diye açıkladı. Uzmana göre, yönetilemez gibi hissettirilen bir dünyayı anlamak ve bu dünyada hareket etmek için dikkate alınması gereken üç değişken var.
Birincisi, baktığımız detay seviyesi. 1980'lerde bir fabrika sahibi dört şeye bakardı: dolar, karşıdaki rakip, sendika ve depo. Dünyası basit olduğundan değil, çok azını gördüğü için. Bugün, müşteri memnuniyetini yıllık bir anketle ölçen bir şirket, bunu her işlemden sonra ölçüyor. Birdenbire ortada çok daha fazla değişken varmış gibi görünür: memnuniyet Cuma günleri artar, ambalaj değiştiğinde düşer. Müşteriler daha dönek hale gelmedi; şirket artık bunu öğrenebiliyor. İş dünyası daha kaotik görünüyor ve insan belki de asla görmek zorunda kalmadığı şeylere tepki veriyor. Zerboni, “Bu durum, neye ve ne sıklıkla bakacağınızı seçerek ve yeni detayların büyük bir kısmının herhangi bir tepki gerektirmediğini kabul ederek yönetilir. Günlük dalgalanmaların çoğunluğu, kendi kendine düzeltilen gürültüdür” diye açıklıyor.
İkincisi, kaç ipi çektiğimiz. Eskiden, gelecek ayı öngörmek için yavaş hareket eden birkaç ipi takip etmek yeterliydi. Tedarikçi rakibin ne yaptığını bilmiyordu, müşteri yirmi sokak ötedeki fiyatı bilmiyordu. İpler oradaydı ama birbirlerine değmiyorlardı. Bugün tedarikçinin kendi paneli var ve gördüklerine göre fiyatları ayarlıyor, müşteri cep telefonundan kıyaslama yapıyor ve rakip birkaç saat içinde bir promosyona yanıt veriyor. Daha fazla ip var ve bunlar birbirini çekiyor. Uzman, “Bu, boş bir yolda araba sürmekle, sizi gören ve onlar da karar veren teknelerle dolu bir limanda gemi yönetmek arasındaki fark gibidir. Senin her hareketin başkalarının hareketlerini tetikler, onların her biri de diğerlerini doğurur. Bu kısım daha az panelle çözülmez. Anlamanın ne anlama geldiğine dair başka bir fikirle aşılır: her şeyi öngörmek değil, hangi iplerin önemli olduğunu ve hangilerinin bırakılabileceğini bilmek” tavsiyesinde bulunuyor.
Üçüncüsü, insanlar dünyası ile eşyalar dünyası aynı mantığa sahip değildir. Bir tank, göstergeyi kaç kez kontrol ettiğinize bağlı olarak daha fazla veya daha az yakıta sahip olmaz: fiziksel dünya, hiç istifini bozmadan gözlemlenmenize izin verir. Ancak bir şirket satıcılarının yanıt süresini ölçerse, satıcılar daha hızlı ve genellikle daha kötü yanıt verirler. Eğer şubelerin bir sıralaması yayınlanırsa, şubeler bilgi paylaşmayı bırakır. Uzman şu sözlerle bitiriyor: “Ölçüm, zaten var olan bir gerçeği kaydetmedi; onu değiştirdi. Ölçmenin bilmek olduğu eşyalar dünyasında ölçmeyi öğrendik. Ve bu mantığı, ölçmenin müdahale etmek olduğu insanlar dünyasına taşıdık.”