Yedi ülke grubu (G7), ABD Başkanı Donald Trump'ın baskısının ardından, artan enerji fiyatlarını düşürme çabasıyla önümüzdeki birkaç ay içinde acil durum rezervlerinden 100 milyar varil ham petrol ve dizel serbest bırakma konusunda anlaştı.
ABD ve İsrail'in İran'a karşı yürüttüğü savaş ile Rusya'nın Ukrayna'daki savaşı, küresel petrol ve dizel fiyatlarında ani bir artışa tetikledi.
Amerikan Otomobil Birliği'ne (AAA) göre, petrol fiyatları Perşembe günü sıçrama yaparak varil başına 4 doların üzerinde artışla kapandı. Küresel dizel fiyatları da geçen Cuma günü tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaşarak bir ay önceki 5.61 dolardan 6.50 dolara yükseldi.
ABD, İngiltere, Kanada, Japonya, Almanya, İtalya ve Fransa'nın yanı sıra AB'nin de temsil edildiği G7, Perşembe günü yaptığı açıklamada, "ilk 20 gün içinde önemli miktarda dizel arzı" yapılacağını ve önümüzdeki günlerde "gerektiğinde ek dizel arzı" konusunda görüşmeler gerçekleştirileceğini bildirdi.
G7'nin enerji hamlesi küresel enerji piyasasını istikrara kavuşturabilecek mi?
Cuma günü Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un başkanlığında gerçekleşen G7 liderleri video konferansının ardından ortak bir açıklamada grup, "Halihazırda yerine getirilen taahhütleri dikkate alarak, IEA aracılığıyla koordine edilmiş bir serbest bırakma ile 100 milyon varillik taahhütlerimizi hayata geçireceğiz" dedi.
Hafta başlarında Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) İcra Direktörü Fatih Birol, üyelerin 400 milyon varillik anlaşmanın yaklaşık üçte ikisini piyasaya sürdüğünü açıklamıştı.
G7'nin enerji serbest bırakma hamlesi hemen başlayacak, dört ay sürecek ve 20 günlük önemli bir dizel arzını kapsayacak. Grubun her bir üyesinin tam olarak ne kadar petrol ve dizel stoku serbest bırakacağı henüz net değil.
Açıklamada, "Gerektiği takdirde ek dizel arzı olasılığını görüşmek üzere önümüzdeki günlerde IEA bağlamında bir araya geleceğiz" denildi.
Toplantıda ayrıca, "Eş zamanlı kapasite duruşlarını önlemek ve uygun olan yerlerde kullanım oranlarını geçici olarak artırmak için G7 rafinerilerindeki bakım takvimlerini koordine edeceğiz" ifadelerine yer verildi.
G7 ayrıca üye ülkelere, aralarındaki enerji ürünlerine ihracat kısıtlamaları getirmekten kaçınma çağrısında bulundu.
Hafta başlarında Trump yönetimi, ABD'nin dizel ihracatına yasak getirmekle tehdit etmiş ve artan dizel fiyatlarını hafifletmek için Avrupa'ya acil durum dizel stoklarını serbest bırakması yönünde baskı yapmıştı.
Basra Körfezi'nden enerji ihracatını neredeyse tamamen durduran ABD ve İsrail'in İran'a karşı yürüttüğü savaş nedeniyle küresel enerji fiyatları tırmanışa geçti. Bu arada, Rusya-Ukrayna savaşı da enerji tedariğini aksattı.
Uluslararası Enerji Ajansı Petrol Endüstrisi ve Piyasaları Bölümü eski başkanı Neil Atkinson, Al Jazeera'ye yaptığı açıklamada, küresel dizel arzındaki düşüşe katkıda bulunan üç kilit faktör olduğunu söyledi.
İlk olarak, "Orta Doğu'dan Avrupa'ya gelen dizel akışı yok ve Avrupa, Suudi Arabistan ile Kuveyt'ten oldukça fazla dizel alıyordu."
İkinci olarak, "Ukrayna'nın Rus rafinerilerine düzenlediği saldırılar" nedeniyle "Rusya artık hiç dizel ihraç etmiyor."
Atkinson, "Ve Çin artık dizel ihraç etmiyor" diye ekledi.
"Talebin nispeten yüksek kaldığı ve tarımsal hasat mevsimi nedeniyle yüksek kalmasının muhtemel olduğu bir durumdayız."
JODI ve Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) verilerine göre, Amerika Birleşik Devletleri dünyanın en büyük dizel üreticisi ve ihracatçısı konumunda. Yılda yaklaşık 240.5 milyon ton üretim yapıyor ve günde yaklaşık 1.26 milyon varil dizel ihraç ediyor.
Suudi Arabistan dünyanın ikinci en büyük