Keşmir anlaşmazlığı ile birlikte Hindistan’ın İndus Su Anlaşması’nı (IWT) tek taraflı olarak askıya alması, alt kıtadaki en büyük ikili sürtüşme kaynağı haline geldi.
Tartışmalı bir hamleyle Yeni Delhi, 2025 yılındaki Pahalgam olayının ardından onlarca yıllık anlaşmayı ‘askıya aldı’. Ancak Pakistan’ın üst düzey liderliğinin de vurguladığı gibi, Hindistan’ın bu konudaki tehlikeli politikaları (brinkmanship) küresel anlamda olumsuz bir emsal teşkil edebilir ve Güney Asya’da yeni bir çatışmanın tohumlarını ebebilir.
Geçtiğimiz günlerde İslamabad’da düzenlenen bir etkinlikte konuşan Enformasyon Bakanı Atta Tarar, Hindistan’ın IWT’ye yönelik tek taraflı eyleminin küresel su yönetimini tehdit edebileceğini söyledi. Yeni Delhi’nin hamlelerini "ahlaki açıdan iflas etmiş ve etik değerlerden yoksun" olarak nitelendirdi.
Başbakan Şehbaz Şerif, geçtiğimiz hafta BM Genel Kurulu’na hitap ederken bu meseleyi daha önce dile getirmişti. Pakistan’ın suyunun başka bir yöne akıtılmasının “savaş sebebi” anlamına geleceğini söylerken kelimeleri seçmekten kaçınmadı.
Bu sadece bir söylemden ibaret değil. İndus Nehri ve kolları Pakistan’ın can damarıdır ve ülke, bu kıymetli suları kullanarak Hindistan’ın kendisine şantaj yapmasına izin veremez. Hindistan, Pakistan ‘sınır ötesi terörizm’e karşı harekete geçene kadar anlaşmayı yeniden yürürlüğe koymayı reddetti. Bu, Pakistan’a ait olanı ele geçirmek için başvurulan zayıf bir bahanedir. Lahey’deki Daimi Tahkim Mahkemesi’nin ağustos ayında IWT’nin tek taraflı olarak askıya alınamayacağına dair verdiği karara rağmen Yeni Delhi uzlaşmaz tutumunu sürdürdü.
Hindistan mahkemenin kararını göz ardı etti. Su haklarının temel meselesinin yanı sıra daha büyük soru, Hindistan’ın ne tür bir emsal oluşturmak istediğidir. Ülkenin liderleri çok taraflılıktan ve küresel ‘kurallara dayalı düzen’den bahsediyorlar.
Ne var ki pratikte, ikili anlaşmaları feshettiklerinde ve saygın hakemlerin kararlarını tanımamayı seçtiklerinde, Hintliler aslında orman kanunlarını teşvik etmektedirler. Pakistan, İndus sularına ilişkin meşru haklarının peşinden gitmeye devam etmelidir. Ayrıca Hindistan’ın bir yandan küresel normları savunduğunu iddia edip diğer yandan uluslararası hukuku ayaklar altına alarak sergilediği çifte standartlara da dikkat çekmelidir.
Eğer IWT anlaşmazlığı çözümsüz bırakılırsa ya da daha kötüsü, Hindistan Pakistan’ın su payını kesmek için daha fazla adım atarsa, Güney Asya’da yeni bir çatışma ihtimali oldukça yüksektir. Böyle kasvetli bir senaryodan kaçınmak için Hindistan’daki sağduyulu unsurların IWT’yi yeniden yürürlüğe koymak ve diğer tüm çözülmemiş meseleleri medeni bir şekilde ele almak için çalışması gerekmektedir.
Dawn gazetesinde 3 Ekim 2026 tarihinde yayımlanmıştır.