Yıllardır daralan kar marjlarıyla mücadele eden bir sektör için çarpıcı bir geri dönüşle, ABD'deki rafineriler son derece güçlü bir altı aya doğru ilerliyor; zira İran ile yaşanan savaş ve Rus enerji tesislerine yönelik Ukrayna saldırıları benzin ve mazot fiyatlarını tırmandırdı. Küresel yakıt arzındaki aksalmalar, rafineri marjlarını dramatik bir şekilde genişleterek enerji krizini Amerikan şirketleri için beklenmedik bir kar kaynağına dönüştürdü.
Financial Times'ın analizine göre, borsada işlem gören sekiz bağımsız ABD rafinerisinin, savaşın başlangıcından bu yana geçen iki çeyrekte, geçen yılın aynı dönemindeki sadece 6,8 milyar dolara kıyasla toplamda yaklaşık 32,4 milyar dolar kar açıklaması bekleniyor. Gelirlerinin ise bir önceki yılki 242,9 milyar dolardan 325,5 milyar dolara yükseleceği tahmin ediliyor.
Bu fırlayış sadece petrol fiyatlarındaki artıştan kaynaklanmıyor. Kritik unsur, nihai ürünlerin (özellikle mazot ve benzin) fiyatının ham petrol maliyetinden daha hızlı artmasıdır. Bu fark, ham petrol fiyatı ile rafineri ürünlerinki arasındaki marjlar yani 'crack spreads' olarak adlandırılan kavramda kendini gösteriyor. Marjlar genişlediğinde, rafineriler karlarını önemli ölçüde artırabiliyor.
Uluslararası piyasa aynı anda farklı yönlerden gelen sorunlarla boğuşurken bu olgu özellikle belirginleşti. Orta Doğu'daki çatışmalar mevcut arzı kısıtlarken, Ukrayna saldırıları Rusya'nın rafineri kapasitesini ve ürün ihracatını vurdu. Nitekim Rusya, mazot ihracatı yasağını Ekim sonuna kadar uzatarak küresel piyasa üzerindeki baskıları artırdı.
Etkileri ABD'de de hissediliyor. Financial Times'ın atıfta bulunduğu verilere göre, 28 Şubat'taki çatışmanın başlangıcından bu yana mazotun galon fiyatı 2,5 doların üzerinde artarak 6,38 dolara ulaştı. Tüketiciler, nakliyeciler, çiftçiler ve işletmeler için bu gelişme daha yüksek seyahat ve nakliye maliyetleri anlamına geliyor. Ancak rafineriler için son derece elverişli bir ortam yaratıyor.
En büyük üç bağımsız rafineri olan Valero, Marathon Petroleum ve Phillips 66'nın Eylül ayına kadar olan altı aylık dönemde sırasıyla 8,7 milyar, 10,9 milyar ve 7,9 milyar dolar toplam net kar açıklaması bekleniyor. Aynı zamanda, sektör için zorlu geçen bir dönemin ardından, sekiz bağımsız rafinerinin de üçüncü çeyrekte karlı olması bekleniyor.
Yüksek karlılığa artan üretim de eşlik ediyor. Amerikan rafinerileri, uluslararası açığı kapatmaya çalışırken kapasitelerinin sınırına yakın çalışıyor. Amerikan rafineri üretimi 28 Ağustos ile biten hafta günlük 17,5 milyon varile ulaştı ve kapasite kullanım oranı yüzde 98 oldu. EIA ayrıca, yüksek rafineri marjlarının, rafinerilere ham petrol girdilerini 2026'nın büyük bölümünde yüksek seviyelerde tutacağını tahmin ediyor.
Artan üretim, ABD'nin uluslararası piyasaya tedarikçi rolünü güçlendirmesini sağladı. Avrupalı ve Latin Amerikalı alıcılar, Rusya ve Orta Doğu'dan gelen azalan akışları telafi etmek için Amerikan yakıtlarını arıyor. Amerikan rafineri ürünleri ihracatı böylece