Fernando Belzunce, gazeteciliğin son on yıllardaki büyük dijital dönüşüm süreçlerinden çok daha farklı bir boyutta bir değişimle karşı karşıya olduğuna inanıyor. İnternet, mobil cihazlar ve sosyal medya haberlerin üretimini, dağıtımını ve tüketimini değiştirdi; ancak yapay zekanın, web'in üzerine inşa edildiği mimariyi bile değiştirebileceğini savunuyor: Son 30 yıldır bağlantılara (linklere) dayanan bir ekosistem, soru ve yanıtların domine ettiği başka bir ekosisteme dönüşebilir. Bu senaryoda; medya markalarının alacağı yer, kendi sesini inşa etmesi ve her şeyden önemlisi medyanın iş modeli hakkında karasız bırakacak sorular ortaya çıkıyor. Sahibi olduğu ABC ve 11 bölgesel gazeteyle İspanyol grubu Vocento'nun yayın direktörü ve "Karanlık Zamanlarda Gazeteciler" (Ariel, 2025) kitabının yazarı olan Belzunce, Arjantinli Gazetecilik Kuruluşları Birliği'nin (Adepa) 64. Genel Kurulu'na katılmak üzere Arjantin'e yaptığı ziyaret sırasında LA NACION ile görüştü.
Derin bir dönüşüm geçiren bir sektörden konuşan Belzunce, medya ile büyük teknoloji şirketleri arasındaki hâlâ dengesiz olan ilişkiyi endişeyle izliyor. Medya kuruluşlarının içerikleri için bir tazminat almasını elzem görüyor ve hem adil ekonomik mekanizmaların eksikliğini hem de platformların dezenformasyon karşısındaki sorumluluğunu sorguluyor. 1976 Pamplona doğumlu İspanyol gazeteci, bunun sonucunda çağımızın en büyük paradokslarından birinin ortaya çıktığını belirtiyor: Hiç bu kadar bilgiye ve üretime erişim olmamıştı ve buna rağmen aşırı doygunluk, gürültü, kutuplaşma ve aşırılıklar, toplumların neyin gerçekten önemli olduğunu ayırt etme kapasitesini zayıflattı.
Dünyanın dört bir yanından 100'den fazla gazetecinin tanıklıklarına dayanan son kitabında da ele aldığı bu tablo karşısında Belzunce, mesleğin özüne geri dönülmesini öneriyor. Araştırma yapmak, olay yerinde olmak, bilgiyi doğrulamak, insanlarla konuşmak ve okurların daha iyi kararlar almasına yardımcı olacak içerikler sunmak, onun için gazeteciliğin merkezindeki varlıklardır ve aynı zamanda sürdürülebilir bir abonelik teklifinin de temelini oluşturur. Yapay zeka formatları ve tüketim alışkanlıklarını dönüştürebilir, ancak insanlar arasındaki temasın yerini alamaz. Ve birçok gazetecinin büyük araştırmaların bile etki kapasitesini kaybettiğini hissettiği bir anda, mesleki gururun yeniden kazanılmasını savunuyor: Gazetecilik illa ki hükümetleri değiştirmez veya savaşları durdurmaz, ancak bilinmesi gerekenin bilinmesini sağlar ve vatandaşlara özgürce karar verebilmeleri için bilgi garanti eder.
- Ne zaman ve neden gazeteci olmak istediniz?
- Her zaman gazetesi okumayı sevdim ve dünyayı tanımak, anlamak için büyük bir merakım vardı. Erken gençliğimde ve okumaya başladığım dönemde bana Gabriel García Márquez'in kitapları, özellikle de "Kırmızı Pazartesi" (Kırmızı Pazartesi'nin orijinalinde Crónica de una muerte anunciada) ve "Bir Kaçırma Haberi" gibi daha gazetecilik ağırlıklı olanlar damgasını vurdu. Bu deneyim beni büyüledi ve eğitime yöneltti. Kariyerimin başlarında bu yaratıcı, edebi damarı ortaya çıkarmaya çalışıyordum, ancak daha sonra gazetecilik okumaya taahhüt yüzünden başladığınızı fark ediyorsunuz. Kariyerim Bilbao'da ETA'nın bombalarının olduğu zorlu dönemde El Correo adlı bir gazetede başladı. Ve El Diario Vasco'nun finans direktörünü öldürdüklerinde bu mesleğin r