Ukrayna üzerindeki hava savaşı giderek daha fazla uzaktan çatışma (stand-off) niteliği kazandı, diyor akademisyenler.
LONDRA: Ukrayna ile Rusya arasındaki hava savaşı, çatışmanın başlangıcından bu yana sürekli olarak evrim geçirdi. Bunun en son örneği, Rusya’nın yeni tür uzun menzilli, jet motorlu bir dronu konuşlandırmasıdır ve bu durum Ukrayna’nın şehirlerini hava saldırılarına karşı savunma kapasitesi üzerinde belirgin bir etki yaratmaktadır.
Ukrayna Hava Kuvvetleri Sözcüsü Albay Yuriy Ihnat, 14 Eylül’de Financial Times’a verdiği bir röportajda, Ukrayna’nın yeni Geran-5 dronu tarafından düzenlenen saldırıların yalnızca yaklaşık yüzde 60’ını önleyebildiğini belirtti. Bu oran, Ukrayna hava savunmasının diğer dron varyantlarına karşı elde ettiği yüzde 95’lik önleme başarısıyla tezat oluşturmaktadır.
Geran-5’in silindirik gövdesi ve düz kanatları, profili itibarıyla geleneksel bir uzun menzilli dondan ziyade bir seyir füzesine daha yakın olmasını sağlamaktadır. Rus kaynakları, aracın 1.000 km’ye kadar menzile ve önceki dronlara göre daha yüksek olan yaklaşık 6.000 metrelik maksimum operasyonel irtifaya sahip olduğunu belirtmektedir.
Geran-5 dronları ayrıca önceki modellere kıyasla daha yüksek bir hızla hareket etmekte olup, saatte yaklaşık 600 km'lik tahmini bir azami hıza sahiptir. Önceki varyantlardan farklı olarak bu dronlar, sinyal karıştırma karşıtı (anti-jamming) kabiliyetlerle donatılmıştır. Tüm bunlar, Ukrayna’nın karadan havaya savunma sistemlerinin bu araçları önlemesini özellikle zorlaştırmaktadır.
CNA GamesGuess WordCrack the word, one row at a timeBuzzwordCreate words using the given lettersMini SudokuTiny puzzle, mighty brain teaserMini CrosswordSmall grid, big challengeWord SearchSpot as many words as you canShow MoreShow Less
Ihnat, Rusya’nın Ağustos ayında Geran-5’i kullanmaya başlamasından bu yana Ukrayna’nın savaş jetlerini “çok yoğun bir şekilde” kullanmak zorunda kaldığını, pilotların bu dronları doğrudan vurduğunu söyledi.
Ancak Geran-5’in etkinliği sadece hız ve menzilinin ötesine uzanmaktadır. Rus bir askeri uzman olan Yuri Knutov’a göre bu dronlar, dijital bir arazi haritasına bağlı makine görüşü (machine vision) barındırıyor ve bu sayede hedefleri otonom olarak tespit edip seçebiliyorlar.
Rusya’nın 2022 yılındaki tam kapsamlı işgalinin hemen ardından Ukrayna üzerindeki hava savaşı beklenen çizgilerde ilerlemiş, her iki taraf da muharebe uçaklarına büyük ölçüde güvenmişti. Bu uçakların iki spesifik rolü vardı: Karşı tarafın uçaklarıyla doğrudan çatışmak ve yerdeki kuvvetleri desteklemek amacıyla hedefleri vurmak.
Ancak durum kısa sürede değişti. Hava savunma sistemlerinin her iki tarafın uçaklarına ağır kayıplar verdirmesiyle birlikte, Ukrayna üzerindeki hava savaşı daha çok uzaktan çatışma niteliği kazandı. Bunun yerine daha fazla uzun menzilli taktikler devreye sokuldu.
2023’ten itibaren özellikle Ruslar süzülme bombalarından (glide bomb) tam olarak yararlanmaya başladı. Sabitleyici kanatlar ve navigasyon destekleriyle donatılmış bu bombalar, hedeflerinden yaklaşık 70 km uzaktan, çoğu uçaksavar savunmasının erişemeyeceği mesafelerden fırlatılabiliyordu. Bu durum, muharebe sahasına mühimmat ulaştırmanın daha az riskli bir yolunu temsil ediyordu.
Bununla birlikte, dronlar hızla hava gücünün baskın aracı haline geldi. Mürettebat riski taşımamaları ve nispeten basit yapıları sayesinde düşük maliyetle büyük adetlerde üretilebiliyorlar. Daha küçük dron varyantları her iki tarafça cephe hatlarına yakın bölgelerde kullanılırken, daha büyük ve uzun menzilli dronlar Ukrayna ve Rusya içindeki derin hedefleri vurdu.
Önceki uzun menzilli dron varyantlarıyla ilgili sorun, nispeten kolay düşürülebilmeleriydi. Bunun nedeni, pervane tahrikli olmaları sebebiyle yavaş kalmalarıydı. Birkaç yıldır Rusya’nın başlıca uzun menzilli dronları, İran yapımı Shahed-136 dronunun yükseltilmiş Rus kopyaları olan pervane motorlu Geran-1 ve Geran-2 idi.
İlk jet motorlu dron olan Geran-3, de