Yapay zeka teknolojisi yarışındaki yoğunlaşan rekabetin ortasında ABD'li yetkililer, ABD ihracat kontrollerini delmek ve Çin'e 300 milyon dolar değerinden fazla kısıtlı bilgisayar sunucusu göndermek amacıyla Malezya ve Singapur'u transit nokta olarak kullanmakla suçlanan Kaliforniyalı bir teknoloji şirketi sahibini tutukladı.
ABD Adalet Bakanlığına göre, San Gabriel'den "Yiu Kong Lui" olarak da bilinen 38 yaşındaki Greg Lui perşembe günü tutuklandı ve ABD ihracat kontrollerini ihlal etmek için komplo kurmak, yurt dışına kaçakçılık yapmak ve kara para aklamak için komplo kurmakla suçlandı.
Ulusal güvenlikten sorumlu başsavcı yardımcısı John A. Eisenberg, iddianamenin, kısıtlı yapay zeka teknolojisi için asıl varış noktasının Çin olduğunu gizlemek üzere tasarlanmış sahte belgeler ve karmaşık aktarma (transshipment) planları yoluyla ABD ihracat yasalarından kaçınma iddialarını ayrıntılı olarak ele aldığını söyledi.
Eisenberg, "Bu çipler Amerikan dehasının bir ürününüdür" dedi ve ekledi: "Ulusal Güvenlik Bölümü, bu avantajı korumak için ihracat kontrol yasalarımızı uygulamaya devam edecektir."
Çinli alıcı, iddianamede Çin'in önemli bir teknoloji merkezi olan Hangzhou merkezli endüstriyel bir şirket olarak tanımlandı.
Davanın merkezindeki sunucular, Adalet Bakanlığı'nın diğer ülkelerin askeri kabiliyetlerine katkıda bulunabileceğini söylediği "süper zeka" uygulamalarında kullanılan A100 ve H100 çipleri de dahil olmak üzere ABD'de üretilmiş Nvidia GPU'ları içeriyordu.
Merkezi Industry City'de bulunan Earthmade Computer'ın sahibi olan Lui'nin, ABD'li üreticilerden yüz milyonlarca dolar değerinde yüksek kaliteli sunucu satın aldığı ve bunların gerekli lisanslar alınmadan Çin'e yeniden ihraç edilmeden önce üçüncü ülkelere gönderilmesini ayarladığı iddia edildi.
Savcılar, kendisinin ve suç ortaklarının, sevkiyatları Çin'e ulaşmadan önce Malezya ve Singapur üzerinden yönlendirerek, amaçlanan kullanıcıları ve varış noktalarını yanlış göstermek için sahte belgeler kullandığını söyledi.
Bir örnekte Lui'nin Ocak 2024'te yaklaşık 7,6 milyon dolar değerinde 27 adet Nvidia H100 sunucusu sipariş ettiği iddia edildi. Sunucular Los Angeles County'den Kuala Lumpur'a gönderildi ve daha sonra Malezyalı bir suç ortağı bir hükümet yetkilisine bunların Çinli bir alıcıya aktarıldığını söyledi.
Bir başka sevkiyatta ise ihracat kontrolüne tabi 92 sunucu, Haziran 2024'te San Francisco Uluslararası Havalimanı'ndan Kuala Lumpur'a uçuruldu ve ardından Hong Kong'a gönderildi.
Savcılar, Earthmade'in Ocak ve Ekim 2024 arasında Malezya merkezli iki aktarma şirketinden 176 milyon dolardan fazla para aldığını söyledi. İddianamede, Lui'nin Malezyalı şirketler aracılığıyla yaklaşık 300 milyon dolar değerindeki ihracat kontrolüne tabi Nvidia sunucu satışına aracılık ettiği iddia ediliyor.
Söz konusu tutuklama, Washington bir yandan gelişmiş yapay zeka çipleri üzerindeki kısıtlamaları sıkılaştırırken, diğer yandan Çinli şirketlerin üçüncü ülkelerdeki altyapılar aracılığıyla ABD yapımı bilgi işlem gücüne erişmesiyle Washington'ın karşılaştığı zorluğun altını çiziyor.
Washington'da ayrıca Çinli yapay zeka şirketlerinin Güneydoğu Asya'daki veri merkezlerine kurulu kısıtlı Nvidia çiplerine uzaktan erişim sağlaması konusunda da ayrı kaygılar ortaya çıktı. ABD ihracat kontrolleri genellikle çiplerin fiziksel transferini düzenliyor ve donanım denizaşırı ülkelerde kalırken Çinli şirketler bunun işlem gücüne uzaktan erişebildiğinde potansiyel bir boşluk bırakıyor.
ABD'li kanun koyucular, Çin'e yönelik kaçakçılığı ve yapay zeka sunucularının saptırılmasını dizginlemeye çalışırken, gelişmiş çipler için izleme teknolojisi gerektirecek ve ihracat üzerindeki denetimi genişletecek yasalar izliyorlar.
The New York Post, federal ajanların Lui'yi takip ettiğini ilk bildiren yayın organı oldu.