İyileşme iddialarına rağmen Lahor duman krizleriyle mücadeleye devam ediyor Kışın gelmesiyle birlikte Lahor'un atmosferine kalın bir sis ve duman tabakası yerleşmeye başladı. Sabah sisi yolları kaplarken, göz tahrişi ve nefes alma güçlükleri bölge sakinleri için bir kez daha günlük yaşamın bir parçası haline gelmiş gibi görünüyor. Sadece birkaç hafta önce Pencap hükümeti, Lahor'un hava kalitesindeki iyileşmeyi gösteren rakamları sunarak Ekim ayını son beş yılın nispeten en temiz ayı olarak tanımladı. Ancak Kasım ayının ilk birkaç gününde kirlilik seviyelerinde yeniden yaşanan artış, bu iyileşmenin sürdürülüp sürdürülemeyeceği konusunda soruları gündeme getirdi.
Mevcut verilerin incelenmesi iki zıt tablo ortaya koyuyor. Hükümet bir yandan hava kirliliğindeki azalmayı politika ve müdahalelerine bağlıyor. Öte yandan, araştırma kuruluşlarının raporları, havadaki son derece ince partikül madde konsantrasyonlarının, öngörülen çevresel limitlerin birkaç kat üzerinde kaldığını gösteriyor. Pencap Başbakanı Maryam Nawaz Sharif, Ekim 2026'nın Lahor için son beş yılın nispeten en temiz Ekim ayı olduğunu iddia ettiğinde, şehrin ortalama ABD Hava Kalitesi Endeksi'nin (ABD AQI) ay boyunca 180,5 seviyesinde olduğunu belirtti. Bu oran Ekim 2025'teki 204,6 ve Ekim 2024'teki 213'tü. Bu iyileşmeyi hükümet girişimlerine ve çevresel izlemelere bağladı.
Pencap Çevre Koruma ve İklim Değişikliği Departmanına (EPCCD) göre, Lahor'un gerçek zamanlı hava kalitesi izleme programının ilk tam yılı boyunca altı ana hava kirleticisinde genel olarak yüzde 15'lik bir iyileşme kaydedildi. Bakanlık, Lahor'un Ekim 2026'daki en yüksek Hava Kalitesi Endeksi'nin (AQI) geçen yılın aynı ayına göre yüzde 28 daha düşük olduğunu iddia ediyor. Ekim 2025'teki dört günle karşılaştırıldığında, Ekim 2026'da AQI'nin 300'ü aştığı hiçbir gün yoktu.
Ancak Pakistan Hava Kalitesi Girişimi (PAQI) tarafından hazırlanan bir rapor, hava kalitesindeki iyileşmeye rağmen kirliliğin varlığının devam ettiğini vurguluyor. Rapora göre, Lahor'un 2 ile 31 Ekim 2026 arasındaki ortalama PM2.5 konsantrasyonu, geçen yılın aynı dönemindeki 127,4 mikrograma kıyasla metreküp başına 100,5 mikrogram seviyesindeydi. Bu yaklaşık yüzde 21 oranında bir azalmayı temsil ediyor. Bununla birlikte PM2,5 konsantrasyonları Ekim ayının 30 gününün tamamında Pakistan'ın öngördüğü çevre standartlarının üzerinde kaldı. Daha da endişe verici olanı, Lahor'da 16 ve 31 Ekim tarihleri arasında art arda 16 gün boyunca sağlıksız hava kalitesi yaşandı. Bu, AQI'deki düşüşe ve tehlikeli kategoriye giren günlerin sayısının azalmasına rağmen, havadaki ince partikül madde sorununun çözülmeden kaldığını açıkça gösteriyor.
Hava kirliliğindeki azalmanın nedenlerini belirlerken hava koşulları göz ardı edilemez. Pakistan Hava Kalitesi Girişimi'nin kurucusu Abid Omar'a göre Ekim 2026'daki rüzgar hızları, geçen yılın aynı ayına göre yaklaşık yüzde 35 daha yüksekti. Rüzgar hızı, yağış, nem ve diğer meteorolojik faktörler, atmosferdeki kirletici konsantrasyonunun azaltılmasına katkıda bulundu. Omar'a göre, Pencap Temiz Hava Programı kapsamında endüstriyel kirlilik, ürün artıklarının yakılması ve duman yayan araçlara karşı alınan önlemler de önemli. Ancak kapsamlı emisyon verilerinin ve uzun vadeli politikaların sürdürülebilir iyileştirmelere ulaşmak için gerekli olduğunu vurguladı. Çevre Dairesi