Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı'nın (UNCTAD) son raporuna göre, Gazze'nin iyileşme ve yeniden yapılanma ihtiyaçları tahmini olarak 71,5 milyar dolara ulaştı ve bu rakamın artması muhtemel.\n\nPerşembe günü UNCTAD'ın 73. oturumunda sunulan raporda, Gazze ekonomisinin dünyanın \"kayıtlara geçen en şiddetli krizini\" yaşadığı belirtildi.\n\nRaporda, 59 yıllık İsrail işgalinin \"Filistin ekonomisini sistematik olarak zayıflatan yapısal kısıtlamalar dayattığı\", verimliliği sekteye uğrattığı, yoksulluğu derinleştirdiği ve yardımlara bağımlı hale getirdiği ifade edildi.\n\nAncak İsrail'in Ekim 2023'te soykırım savaşını başlatmasından bu yana işgalin sonuçları \"tavan yaptı\".\n\nRapora göre, İsrail'in \"şiddetli\" askeri operasyonları savaşın başlangıcından bu yana Gazze'deki ekonomik işletmelerin yüzde 92'sini hasara uğrattı veya yok etti. İşsizlik fırlarken, Gazze'deki çalışma çağındaki nüfusun yüzde 90'ından fazlası işsiz kaldı.\n\nRaporda ayrıca, İşgal Altındaki Filistin Toprakları genelinde yüz binlerce iş yerinin kaybedildiği ve bu durumun 2,8 milyar dolarlık kümülatif işçi gelirini ortadan kaldırdığı eklendi.\n\nGeçtiğimiz yıl Gazze'de kişi başına düşen GSYİH 212 dolar (günde 0,58 dolar) olarak gerçekleşti; bu rakam 2022'ye göre yüzde 83'lük bir düşüşü temsil ediyor.\n\nUNCTAD'a göre, Dünya Bankası, AB ve BM tarafından yapılan ayrı bir değerlendirme, 2026'nın başı itibarıyla Gazze'nin fiziksel altyapı hasarının 35,2 milyar dolar, ekonomik ve sosyal kayıplarının ise 22,7 milyar dolar olduğunu ortaya koyarken, 71,5 milyar dolarlık yeniden yapılanma tahmininin \"artması muhtemel\".\n\nKonut sektörü Gazze'deki hasar ve yeniden yapılandırma ihtiyaçlarının en büyük payını oluştururken, hastane ve kliniklerin yarısından fazlası işlevsiz durumda kalmaya devam ediyor ve tarım arazilerinin yüzde 1,5'ten azı erişilebilir ve hasarsız durumda.\n\nRaporda, bu hasarın tarım, sanayi, inşaat, enerji ve teknolojiyi yeniden inşa etmek için \"büyük ölçekli uluslararası mali ve teknik yardım\" gerektirdiği belirtildi; acil önlemler olarak da alıkonulan Filistin gelirlerinin transfer edilmesi, bankacılık sisteminin güvence altına alınması ve yeniden yapılandırma desteğinin belgelenen hasar ölçeğiyle uyumlu hale getirilmesi çağrısında bulunuldu.\n\nİsrail, Paris Protokolü uyarınca Filistin Hükümeti adına topladığı gümrük ve vergi iadesi transferlerini – ki rapor bu düzenlemenin \"geçerlilik süresinin 27 yılı aşkın süredir dolduğunu\" belirtiyor – Mayıs 2025'ten 2026 ortasına kadar alıkoydu.\n\n2019 ile Mart 2026 arasındaki kümülatif kesintiler ve alıkonulan gelirler 3,67 milyar doları aştı; bu rakam 2025 yılındaki toplam Filistin net gelirinin yüzde 83'üne denk geliyor.\n\nFilistin Yönetimi'nin 2025 bütçe açığının GSYİH'nin yüzde 13'üne ulaşmasıyla birlikte mali baskı temel hizmetleri zor durumda bırakıyor: 2025 sonuna kadar sağlık sektörü borçları 1,1 milyar dolara ulaşarak hastaneleri ve ilaç tedarikçilerini tehdit ederken, kaynak yetersizliği Batı Şeria'daki okulların yüz yüze eğitimi haftada üç günle sınırlamasına neden oldu.\n\nKamu borcu 4,8 milyar dolara ulaşırken, bankacılık sektörünün kamuya olan risk maruziyeti 5,3 milyar dolar (tüm banka kredilerinin yüzde 42'si) seviyesinde gerçekleşti.\n\nRaporda, \"Sistematik çöküş artık teorik bir olasılık değil\" uyarısında bulunuldu.\n\n\"Bankalar yakında yakıt, su ve ilaç dahil olmak üzere temel ticaret akışlarını sürdüremez hale gelebilir; finansal sistemi istikrara kavuşturmak ve sürdürülebilir bir sınır ötesi ödemeler çerçevesi geliştirmek acil bir önceliktir.\"\n\nBunun yanı sıra rapor, yerleşim yerlerinin genişlemesiyle birlikte Filistinlilerin toprağa erişiminin azaldığını belgeliyor; 2023'ten bu yana 38 topluluğun boşaltıldığı ve 2026'nın ilk çeyreğindeki yerinden edilmelerin şimdiden tüm geçen yılı geride bıraktığı belirtiliyor.
Küresel Brifing Yükleniyor...
Dünya basınından Türkiye ve küresel merkez bankaları hakkındaki en kritik 24 saatlik gelişmeler özetleniyor.