ABD, Danimarka ve Grönland, Washington'ın Arktik bölgesinde iki yeni askeri üs inşa etmesine olanak tanıyan ve Kopenhag'ın ada üzerindeki egemenliğini yeniden teyit eden bir savunma anlaşması imzaladı.
New York'taki BM Genel Kurulu'nda gerçekleştirilen imza töreninden önce ABD Başkanı Donald Trump, "Uygun konumlarda büyük bir askeri varlık geliştirme sürecini derhal başlatacağız" dedi.
Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen anlaşmanın "ABD, Danimarka ve Grönland" ile birlikte Avrupa ve NATO için de "iyi olduğunu" söylerken, Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen bunu "kazan-kazan-kazan" olarak nitelendirdi.
Üç lider daha sonra anlaşmayı imzalayarak Arktik bölgesi üzerindeki bir yılı aşkın gerilimi görünüşe göre sona erdirdi.
Trump, stratejik savunma konumunu ve maden zenginliğini gerekçe göstererek ulusal güvenlik kaygıları nedeniyle yarı özerk Arktik bölgesini "almakla" tehdit etmişti.
Onun bu söylemi, Grönlandlıların, Danimarkalıların ve ortak bir bildiri yayınlayarak sözlerinin "transatlantik ilişkileri zedelediğini ve tehlikeli bir aşağı yönlü sarmal riskini doğurduğunu" belirten Avrupalı liderlerin tepkisini çekmişti.
Anlaşma, Danimarka ile ABD arasında 1951 yılında imzalanan savunma anlaşmasını tadil ediyor ve güncelliyor.
Yeni pakt, ABD'nin "Narsarsuaq ve Mestersvig'de ek bir Savunma Bölgesi kurmasına izin verileceğini" belirtiyor - bu ifadeler Grönland'ın güneyi ve doğusundaki konumlara atıfta bulunuyor.
Narsarsuaq, eski bir sivil havaalanı ve İkinci Dünya Savaşı üssü niteliğinde. ABD Kuzey Komutanlığı'nın BBC'ye doğruladığı üzere; derin su erişimine ve ABD askeri mühendislerinin yakın zamanda incelemelerde bulunduğu büyük bir pistine sahip.
Mestersvig karakolu ise izole durumda, çok daha az gelişmiş ve Danimarkalı bir deniz piyade köpekli kızak birimi tarafından kullanılıyor.
Üslerin "usulleri ve teknik detayları" henüz onaylanmamış olup, anlaşmaya göre tüm taraflarca karşılıklı olarak kararlaştırılması gerekmektedir.
Bu durum, ABD'nin güvenlik düzenlemelerinin sınırsız olmadığını ve Grönland ile Danimarka'nın onayının hâlâ gerekli olduğunu gösteriyor.
Washington halihazırda Grönland'ın kuzeybatısındaki Pituffik Uzay Üssü'nü işletiyor ve yeni anlaşma ABD'ye burada "faaliyetlerini modernize etme ve genişletme" imkanı tanıyor.
Ayrıca anlaşmada, "NATO üyesi olmayan hiçbir devletin Grönland'da kendi insanlı veya insansız askeri tesislerini kurmasına izin verilmeyeceği ve Grönland'da kalıcı bir askeri güç varlığı bulundurmalarına müsaade edilmeyeceği" belirtiliyor.
NATO üyesi olmayan ülkelerin orduları artık adadan açıkça men edilmiş olsa da, müttefik olmayan birliklerin başından beri erişim izni alması zaten son derece düşük bir ihtimaldi.
Kritik bir detay olarak, ABD'ye hiçbir toprak parçası devredilmemekte ve anlaşma hem Danimarka'nın "egemenliğini ve toprak bütünlüğünü" hem de Grönland'ın kendi kaderini tayin hakkını tanımaktadır.
Bu durum bir yandan, Trump'ın Arktik adasını ele geçirme yönündeki önceki çağrılarından önemli bir geri adım niteliği taşıyor.
Ancak anlaşma, güçlendirilmiş bir ABD askeri varlığı sunuyor ve önceki mutabakatı genişletiyor. Dolayısıyla bazı Amerikan gözünde bu durum tarihi bir zafer olarak algılanacaktır.
Yeni anlaşmanın hâlâ hem Danimarka hem de Grönland parlamentoları tarafından onaylanması gerekiyor.
Aylar süren krizin ardından Salı günkü imza törenindeki atmosfer son derece neşeli ve dostane göründü.
Trump, "Muazzam bir ilişkimiz, güvenli bir ilişkimiz olacak" dedi.
"Bu, Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri için, herkes için muazzam bir gelişme ve Grönland için inanılmaz olacak."
Öte yandan Frederiksen, anlaşmanın imzalanmasını "uzun soluklu iş birliğimizde bir dönüm noktası" olarak nitelendirdi.
"Yetmiş beş yıl önce Grönland'ın savunması konusunda bir anlaşma yapmıştır."