Eritre, komşu Etiyopya ile diplomatik ilişkilerini keserek iki devlet arasında toprak anlaşmazlıkları ile karşılıklı müdahale suçlamalarına dayanan ve uzun süredir donuk halde bekleyen çatışmayı tırmandırdı.
Bu hamle, kuzey Etiyopya'da Addis Ababa yönetimi tarafından Eritre'nin desteklemekle suçlandığı muhalif bir ittifak ile Etiyopya federal birlikleri arasında çatışmaların şiddetlendiği bir döneme denk geldi.
Söz konusu çatışmalar, yüz binlerce insanın ölümüne yol açan 2020-2022 yıllarındaki iç savaştan bu yana Etiyopya'da yaşanan en şiddetli çatışmalar olarak kayda geçiyor.
Ancak analistler, bu kez dalga etkisinin daha da ileri gidebileceğini ve halihazırda birbiriyle bağlantılı çok sayıda çatışmanın kasıp kavurduğu bir bölgede daha geniş çaplı huzursuzlukları körükleyebileceği konusunda uyarıda bulunuyor.
İşte Etiyopya-Eritre çatışması, kuzey Etiyopya'daki son çatışmalar ve bunların genel olarak bölge için ne anlama gelebileceği hakkında bildiklerimiz:
Eritre, Addis Ababa'nın Asmara'daki büyükelçiliğini kapatacağını ve 10 Eritreli diplomatı sınır dışı edeceğini duyurmasının ardından perşembe günü Etiyopya ile ilişkilerini kestiğini açıkladı.
Eritre Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, Etiyopya'nın eylemlerinin kendilerine “aynıyla karşılık vermekten ve Etiyopya ile tüm diplomatik ilişkileri kesmekten başka seçenek bırakmadığı” belirtildi.
Eritre bakanlığı, Etiyopya'yı kıyı bölgelerini ihlal etmek ve Etiyopya hükümetine karşı savaşan militanları silahlandırmak da dahil olmak üzere yıllar süren bir "kesintisiz düşmanlık gündemi" izlemekle suçladı.
Etiyopya da benzer şekilde Eritre'yi hükümetine karşı çıkan silahlı grupları desteklemekle suçladı. Her iki taraf da birbirinin suçlamalarını reddetti.
Diplomatik kopuş; denize kıyısı olmayan Etiyopya'nın Kızıldeniz'e erişim çabalarından kaynaklanan aylarca süren kötüleşen ilişkilerin ve Eritre'nin, kuzey Etiyopya'nın bazı bölgelerinin kontrolü için savaşan isyancı Etiyopya Halkları Hayatta Kalma İttifakı'na liderlik eden isyancı Tigray Halk Kurtuluş Cephesi'ni (TPLF) desteklediği yönündeki iddiaların ardından geldi.
Evet. Etiyopya, Mısır ve Sudan'ı Tigraylı isyancı güçleri destekleme konusunda Eritre'ye katılmakla suçluyor ve bu durum halihazırda gergin olan ülkelerle ilişkileri daha da kötüleştiriyor.
Etiyopya, Kahire'nin su güvenliği ve Nil'deki payı için bir risk olarak gördüğü Büyük Etiyopya Rönesans Barajı (GERD) projesinin statüsü konusunda uzun süredir Mısır ile anlaşmazlık yaşıyor.
Etiyopya ve Mısır da diplomat sınır dışı etti. Mısır devletine bağlı medyanın bildirdiğine göre Kahire, Addis Ababa'nın daha önce bir Mısır diplomatını sınır dışı etmesinin ardından perşembe günü bir Etiyopyalısı diplomatın ülkeden ayrılmasını emretti.
Mısır devletine bağlı yayın kuruluşu Al-Qahera News, üst düzey bir Mısırlı yetkilinin Etiyopya'nın Mısırlı diplomatı sınır dışı etme kararını "esef verici ve haksız" olarak nitelendirdiğini ve Kahire'nin "mütekabiliyet ilkesi" doğrultusunda yanıt verdiğini söylediğini aktardı.
Son çatışma aynı zamanda, askeri destekli hükümeti kendi iç savaşında savaştığı isyancı güçleri desteklemekle suçlayan Sudan için de sonuçlar doğuruyor. Etiyopya bu iddiaları reddediyor.
Chatham House düşünce kuruluşu Afrika programı kıdemli araştırmacısı Ahmed Soliman, Al Jazeera'ye yaptığı açıklamada, "Etiyopya ve Sudan'daki çatışmalar daha da iç içe geçti; Etiyopya hükümeti ve Sudan Silahlı Kuvvetleri, kendi sınırları içerisindeki muhalif güçleri barındırmak ve donatmakla birbirini suçluyor" dedi ve ekledi: "Mısır da Nil nehrindeki uzun süreli düşmanlığı nedeniyle Etiyopya ile yaşanan bu tırmanışın içine çekildi."
Tigray liderliğindeki isyancı güçler, geçen haftadan bu yana ülkenin kuzeyinde Etiyopya hükümeti destekli güçlerle çatışmalara giriyor. Çatışmalar Tigray, Amhara ve Afar olmak üzere üç bölgede yoğunlaşmış durumdadır.