ABD Başkanı Donald Trump, “yapay zeka” veya AI teriminin artık amaca uygun olmadığını savunarak, teknoloji sektörünün en tanınmış kısaltmalarından birini rafa kaldırmak istiyor.
Salı günü Trump; ABD federal kurumlarına, resmi iletişimlerde ve yasal olmayan belgelerde “yapay zeka” ve “AI” terimlerini “süper zeka” ve “SI” ile değiştirmelerini emreden bir başkanlık kararnamesi imzaladı. Ayrıca Beyaz Saray bilim danışmanına yeni bir federal tanım taslağı hazırlaması talimatını verdi.
Bu hamle, Trump'ın geçen hafta Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda başlattığı yeniden markalaşma sürecini resmileştiriyor. Trump, söz konusu teknolojiye “yapay” denmesinin onun “sahte” olduğu izlenimini yarattığını iddia etmişti.
Bu değişiklik tartışmalara yol açtı ve ABD'li teknoloji liderlerini zor durumda bıraktı. SpaceXAI CEO'su Elon Musk, Trump ile yakın zamanda yaptığı bir ortak görünüm sırasında eski terimi kullanırken yakalandı ve ardından kendini düzeltti: “SI, affedersiniz.”
Bu sırada Kaliforniya Valisi Gavin Newsom Çarşamba günü karşı hamle yaparak eyalet kurumlarına “AI” terimine bağlı kalmaları talimatını verdi.
Bu anlamsal çekişme, Washington'un ABD-Çin rekabetinin merkezindeki bir teknolojiyi ele alış biçiminde daha derin bir değişimin sinyalini mi veriyor?
İsim değişikliği neden yapıldı?
Beyaz Saray, sınır sistemlerinin insan zekasının sadece yönlerini taklit etmek veya otomatikleştirmekle kalmayıp bunun ötesine geçtiğini, bunun da “süper zeka” terimini artan yeteneklerinin ve potansiyelinin daha iyi bir yansıması haline getirdiğini savundu.
Bu değişim, Trump'ın Amerikan teknoloji geliştirme sürecini hızlandırma yönündeki daha geniş hamlesiyle uyum gösteriyor. BM'de ilerlemenin yavaşlatılması çağrılarını reddeden Trump, etkisi Sanayi Devrimi'ni gölgede bırakabilecek bir endüstride “büyümeyi boğmayacağını” savundu.
Bu durum, aralarında Anthropic CEO'su Dario Amodei, OpenAI'dan Sam Altman ve Musk'ın da bulunduğu yapay zeka sektör liderlerinin güvenlik endişeleri nedeniyle model geliştirme süreçlerinin yavaşlatılması yönündeki son çağrılarıyla çelişiyor. Bunun yerine Trump, teknolojik liderliği ABD'nin Çin'e karşı kaybetmeyi göze alamayacağı küresel bir yarış olarak nitelendirdi.
Bu yeniden markalaşma hamlesi, Trump'ın Washington'da Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile yaptığı ve iki ülkenin yapay zeka ile ilgili olaylar için bir diyalog ve iletişim kanalı kurma konusunda anlaşmaya vardığı zirvenin ardından geldi. Trump, tercih ettiği “süper zeka” ifadesini Xi ile görüştüğünü söyledi.
Analistler bu değişimi bir söylemi kontrol etme girişimi olarak değerlendiriyor. Omdia baş analisti Su Lian Jye, yeniden markalaşmanın Amerikan hakimiyetini yansıtmak amacıyla “yapay zeka gelişiminde yeni bir aşama başlatmanın” bir yolu olarak görülebileceğini söyledi.
Brookings Enstitüsü'nde araştırmacı olan Kyle Chan, “markalaşma ve imajın” teknolojiyi abartmak ve onu kendi mirasıyla ilişkilendirmek isteyen Trump için çok önemli olduğunu belirtti.
Terminoloji önemli mi?
Sektör gözlemcileri sınırlı bir pratik etki bekliyor ve bu hamlenin kargaşa yaratabileceği konusunda uyarıyor.
Chan, bu değişimin halkın yapay zekaya yönelik tutumlarını değiştirmesinin pek olası olmadığını belirterek, bunun aslında “bazı insanların risk ve korku algısını artırabileceği” uyarısında bulundu. Su, tüketici benimsemesinin değişmesinin muhtemel olmadığını, ancak bunun “standardizasyon ve yönetişim konusunda daha fazla kafa karışıklığı yaratabileceğini” kaydetti.
Durumu daha da karmaşık hale getiren bir diğer unsur ise “süper zeka” kavramının, genel olarak tüm alanlardaki görevlerde insan yeteneklerini aşan sistemleri ifade eden halihazırda oturmuş teknik bir tanımının bulunması. Örneğin Meta Platforms, geçen yıl kendi birimini Meta Superintelligence Labs olarak yeniden adlandırmıştı.
Teknoloji ve siyaset liderleri arasındaki tepkiler karışık oldu.
Nvidia CEO'su Jensen Huang bu hamleyi destekleyerek X'te “süper zeka, keşfi, üretkenliği, güvenliği, sağlığı ve refahı ilerletmek için olağanüstü bir fırsat sunuyor” diye yazdı. Kaliforniya Valisi Newsom ise yeniden markalaşmanın kafa karışıklığı yaratabileceği konusunda uyardı.