Bilim insanları, güneydoğu Sibirya'daki Baykal Gölü yakınlarında gömülü insanların dişlerinde vebaya neden olan bakterinin DNA'sını buldu. Dört mezarlıktan alınan kalıntıların analizi, ilki yaklaşık 5.500 yıl önce başlayan iki enfeksiyon dalgasına işaret ediyor. Nature dergisinde 17 Haziran 2026'da yayınlanan çalışma, ölümcül veba salgınlarının küçük, hareketli avcı ve toplayıcı toplulukları da etkilemiş olabileceğini gösteriyor. 1980'lerde arkeologlar Baykal Gölü yakınındaki bölgelerde kil kaplar ve ok uçlarının bulunduğu mezarlar keşfettiler. Bu tür mezarlıklar yüzyıllar boyunca topluluklara sıklıkla fayda sağlamıştır. Ancak kalıntıların tarihlenmesi ve akrabalık analizleri, ilk dalgada aynı aileden birkaç kişinin bir nesilden daha kısa bir sürede öldüğünü gösterdi. Birkaç yüzyıl sonra ikinci bir dalga geldi.
Dört mezarlıkta geç Neolitik döneme ait analiz edilen bireylerin yüzde 39'unda Yersinia pestis bakterisinin izleri bulundu. Bu yüzde, kaç örneğin pozitif olduğunu gösterirken, enfekte olanların toplam sayısı bilinmiyor. Karşılaştırıldığında, Kara Ölüm kurbanlarının gömüldüğü Londra'daki Doğu Smithfield Mezarlığı'ndaki kalıntılar üzerinde yapılan daha önceki bir araştırma, doğaya göre örneklerin yaklaşık yüzde 20'sinde bakteri buldu. Vaka sayısının fazla olduğu iki mezarlıkta ölenler arasında alışılmadık derecede fazla çocuk da vardı. Ölümlerin çoğu yaklaşık sekiz ila 11 yaşlarındaki çocuklar arasında meydana geldi. Bazı mezarlarda kardeşler birlikte defnedildi. Böyle bir düzenleme, enfeksiyonun yakın akrabalardaki genetik izleriyle birlikte, hastalığın insanlar arasında bulaştığı varsayımını destekliyor. Araştırmacılar, ölenler arasında çocukların neden bu kadar fazla temsil edildiğini henüz bilmiyorlar.
Baykal'daki antik türler, daha sonraki hıyarcıklı vebayla ilişkili olanlardan farklıydı. Araştırmaya göre hıyarcıklı forma neden olabilecek suşlar yaklaşık 3.800 yıl önce ortaya çıktı. Sibirya'dan elde edilen bulgular, o dönemdeki enfeksiyonun akciğer formuna sahip olduğu ve kişiden kişiye yayıldığı ihtimalini destekliyor. Gömülü kişilerdeki hastalığın kesin şekli hala bilinmiyor. Uzun zamandır insanların ve hayvanların birbirine yakın yaşadığı kalıcı yerleşimlerin erken veba salgınlarının koşullarını yarattığına inanılıyordu. Baykal bulgusu, avcılık ve toplayıcılıkla geçinen topluluklar arasında da ciddi salgınların meydana geldiğini gösteriyor. Bu, Justinianus'un Akdeniz'deki vebasından ve 14. yüzyılda Avrupa nüfusunun yaklaşık üçte birini öldüren Kara Ölüm'den binlerce yıl önce gerçekleşti.
Asya'nın bu bölgesinde hâlâ veba bakterilerinin doğal rezervuarı olabilen büyük kemirgenler olan köstebekler, Baykal yakınlarındaki ilk enfeksiyonların olası kaynaklarından biri. Bölgedeki eski mezarlıklarda mezar hediyesi olarak kullanılan yüzlerce kesici dişin bulunması, insanların bu hayvanlarla temas kurduğunun kanıtı. Araştırmacılar, enfeksiyonun hayvanlardan insanlara geçip daha sonra ilgili topluluklar arasında yayılabileceğini öne sürüyor. Oxford Üniversitesi'nden araştırmacı ve çalışmanın baş yazarlarından biri olan Ruairi McLeod, HISTORY'e şöyle konuştu: "Bunun, insanların enfeksiyonu bir gruptan diğerine geçirdiğinin kanıtı olduğunu düşünüyoruz." "Nezavisne novina" portalından metnin bir kısmının (makalenin %20'sine kadar veya maksimum 250 kelimeye kadar) alıntı yapılmasına, özel izin olmaksızın, kaynağın zorunlu olarak belirtilmesi ve orijinal metne açıkça görünür ve yeterli bağlantı verilmesi şartıyla izin verilir. Metnin tamamının veya büyük bir kısmının iletilmesi veya kopyalanması ile fotoğraf ve video içeriklerinin indirilmesi,