Yoksul ülkeler iklim felaketlerine hazırlanmak yerine alacaklılara ödeme yapıyor. Uluslararası finans sistemi kırılganlıklarını derinleştirmeyi bırakmalı Ağustos ayında Nepal'in Himalayalarını vuran felaket, bir buzulun çökmesiyle başladı. Buz ve kayalardan oluşan çığ, ölümcül sellere yol açarak köyleri, köprüleri ve yolları süpürdü ve binlerce kişinin ölümüne ya da kaybolmasına neden oldu. Küresel ısınmanın Himalayalar'ın giderek istikrarsızlaşan buzulları için oluşturduğu tehlikeleri gösteriyordu. Nepal elektrik üretiminin yüzde birini kaybetti. Yeniden inşa yaklaşık 5 milyar dolara mal olacak. Ancak 2022 BM iklim zirvesinde tarihi bir atılım olarak selamlanan Kayıp ve Hasar Fonu, Nepal'e yalnızca 20 milyon dolar ayırdı; bu, Katmandu'nun bu yıl dış kamu alacaklılarına ödemek zorunda olduğu 482 milyon doların %5'inden az.
Nepal'in bu yılki BM iklim konferansına katılan delegasyonu, "Kaynakların ölçeğinin artması gerekiyor" dedi. Cop31'de değişim için kışkırtanlar sadece onlar değil. ActionAid, Eylül ayı raporunda Borç İklim Krizini Artırıyor, küresel güneyin dış borçlanmasının aldığı iklim finansmanından 100 kat daha fazla olduğunu kaydetti. Yoksul ülkeler, ucuz hammadde ihraç ettikleri, ancak her zaman dolar cinsinden fiyatlandırılan pahalı gıda, yakıt ve imalat mallarını ithal ettikleri için borç bağımlılığına hapsoluyorlar. Yardım kuruluşu, iklim açısından savunmasız ülkelerin artık yeşil sanayileşmeye yatırım yapmak yerine fosil yakıt ihraç etmeye baskı yapan dolar kredileri verirken karbondan arındırmayı finanse etmeleri beklendiği konusunda uyardı.
ABD faiz oranları yükselirken, gelişmekte olan ülkeler için dolar borçlanmanın maliyeti, alacaklılara ödenen nakit miktarının artmasıyla sonuçlanıyor. 2021 ile 2024 yılları arasında bu ülkelerin borçları sadece yüzde 2 oranında artarken, borç geri ödemeleri yüzde 28 arttı. BM'nin son rakamları, küresel güneyde, Çin hariç, dış faiz maliyetlerinin 2024'te 125 milyar dolara ulaştığını gösteriyor. BM'nin iklim şefi Simon Stiell, gelişmekte olan ülkelerin, iklim risklerinin borçlanma maliyetlerini artırdığı, felaketlerin borç seviyelerini artırdığı ve artan geri ödemelerin hükümetlere dayanıklılığa yatırım yapacak çok az şey bıraktığı bir "aşağı döngü" ile karşı karşıya olduğunu söylerken haklıydı. Bu onları gelecekteki şoklara karşı daha savunmasız hale getiriyor. İklim finansmanı, Heargues, “ülkelerin özgürleşmesine yardım etmeli”.
Peki dünya iklim değişikliğiyle mücadelede hükümetlerin siyasi iradeden yoksun olması nedeniyle mi başarısız oluyor? Yoksa iklim eylemi, diğer kalkınma hedeflerinin yanı sıra, kuralları sömürgecilikten miras kalan eşitsizlikleri pekiştiren küresel bir ekonomik sistem içinde yürütüldüğü için mi? Ohio'daki Denison Üniversitesi'nden ekonomist ve BM danışmanı Fadhel Kaboub'un sorduğu soru bu. Onun cevabı, bu yapıların hiçbir zaman tamamen ortadan kalkmadığı, ancak uluslararası finans, ticaret, yatırım ve vergilendirmeyi düzenleyen günümüzün kurallarına dönüştüğü yönündedir. Sonuçta küresel ısınmadan en az sorumlu olan ülkeler bunun sonuçlarıyla yüzleşmek için en az kaynağa sahip.
Cop31'de Dr. Kaboub, en az gelişmiş ülkelerin Mark Carney'nin orta güç stratejisini taklit etmesini ve büyük güçlerin rekabet ettiği bir dünyada aynı toplu pazarlık mantığını kullanmasını savunan bir grup uzman arasındaydı. Yoksul uluslar sadece stratejik özerklik değil, ekonomik egemenlik de aramalıdır. Uzmanlar, kaynakları bir araya toplayıp bölgesel ortak pazarların yanı sıra yeşil endüstrileri de birlikte inşa etmelerini önerdi. Amaç, daha fazla borçlanmadan teknoloji transferi ve yatırım için Batılı güçlerle ve Çin ile bir blok halinde müzakere etmekti. Geliştirmeden yarım asır sonra