Malezya'nın Güney Çin Denizi'ndeki ABD-Çin rekabetinin ortasında uzun süredir sürdürdüğü tarafsızlık stratejisi, doğudaki Sabah eyaletinin Filipinler topraklarını kapsayan olası bir çatışma noktasının yakınında yer alması nedeniyle yakında sınanabilir.
Gözlemciler, Malezya Savunma Bakanı Khaled Nordin'in geçtiğimiz hafta deniz bölgesindeki bir çatışmanın veya "beklenmedik bir olayın" Malezya'ya sıçramasından duyduğu endişeyi dile getirdiği açıklamalarına işaret etti.
Özellikle Sabah eyaletine dikkat çeken Khaled, Malezya'nın ihtiyati bir tedbir olarak ulusal savunmasını güçlendirmeyi amaçladığını ekledi.
Yerel medyanın aktardığına göre Khaled cumartesi günü yaptığı açıklamada, "Güney Çin Denizi'ndeki zorlukların ve büyük güçler arasındaki rekabetin farkındayız. Coğrafi olarak küçük olan o bölgede bir şey olursa, bu bizim ülkemizi de etkileyebilir" dedi.
Filipinler ve ABD, Çin ile artan gerilimler nedeniyle 2014 yılından bu yana, Gelişmiş Savunma İşbirliği Anlaşması (EDCA) kapsamında Amerikan askerlerinin Filipin tesislerine erişiminin genişletilmesi de dahil olmak üzere savunma işbirliğini derinleştirdiler.
ABD güçlerinin erişebileceği dokuz EDCA üssünden ikisi, Sabah'ın kuzeyindeki ada eyaleti Palawan'da yer alıyor. Bunlar Puerto Princesa'daki Antonio Bautista Hava Üssü ve Balabac Adası'ndaki Narciso Del Rosario Deniz Üssü'nü kapsıyor. Tesisler Filipinler'in kontrolünde kalmaya devam ediyor ve kalıcı ABD üsleri olarak işlev görmese de, anlaşma Amerikan güçlerinin dönüştürmeli (rotasyonel) erişimine izin veriyor.
Sabah'a en yakın ve en güneydeki EDCA üssü olan Balabac, 3 kilometrelik (1,86 mil) bir askeri pisti içerecek şekilde geliştiriliyor.
Yaklaşık 50 kilometre (31 mil) uzakta, Sabah eyaletinin en kuzey noktası olan ve Çin Donanması için stratejik bir dar boğaz görevi gören, Japonya'dan Tayvan, Filipinler ve Malezya'ya kadar uzanan bir ada yayını tanımlayan Soğuk Savaş dönemi Amerikan savunma konsepti olan birinci ada zincirinin güney ucunda yer alan Banggi Adası bulunuyor.
Doğu Asya Uluslararası İlişkiler Grubu'ndan kıdemli araştırmacı Hoo Chiew-Ping, bu yakınlığın Malezya'nın tarafsız kalmaya çalışsa bile çatışmanın güneye yayılma olasılığını artık görmezden gelemeyeceği anlamına geldiğini söyledi.
Malezya Başbakanı Enver İbrahim, ağustos ayında Balabac ile ilgili endişelerini dile getirerek, yakınlardaki adada artan ABD destekli Filipin askeri varlığına yanıt olarak Malezya'nın savunmasını güçlendirme taahhüdünde bulundu.
Enver 18 Ağustos'ta yaptığı açıklamada, "Sabah üzerindeki iddialardan yakından etkilenen komşu bir ülke olarak, Filipinler ile ikili ilişkilerimiz çok iyi kalmaya devam etse bile, gerilimden bir dereceye kadar endişe duyuyoruz" dedi.
Bölgesel güvenlik ortamının giderek ABD-Çin rekabeti tarafından şekillendirildiğini belirten Enver, Malezya'nın Balabac'ta geliştirilen askeri tesislerin ölçeğiyle boy ölçüşemeyeceğini, temel savunma kabiliyetlerini güçlendirme ihtiyacı olduğunu kaydetti.
Hoo, Malezyalı savunma ve güvenlik stratejistlerinin, bu bölgelerdeki kapsamlı ortak askeri tatbikatlar da dahil olmak üzere ABD ile uzun vadeli savunma işbirliğine rağmen bu gerçeği henüz tam olarak kabul etmediğini söyledi.
Hoo, "Borneo yakınlarında bir ABD-Çin askeri çatışmasının yaşanabileceği varsayımı, Filipinler'in acil ön cephe haline geleceği Tayvan Boğazı krizi endişelerinden kaynaklanıyor" dedi ve ekledi: "Eğer çatışma Tayvan ile ilgiliyse, stratejik alan son derece daralacaktır."
Pekin, Tayvan'ı gerekirse güç kullanarak yeniden birleştirilecek Çin'in bir parçası olarak görüyor. ABD de dahil olmak üzere çoğu ülke Tayvan'ı bağımsız bir devlet olarak tanımıyor, ancak Washington kendi kendini yöneten adayı güç kullanarak ele geçirme girişimine karşı çıkıyor ve buraya...