Tahran, İran - ABD ve İsrail'in saldırılarından kaynaklanan hasar, kaynak zengini ülkeyi yıllardır rahatsız eden enerji dengesizliğini derinleştirirken İran, doğal gaz sıkıntısı uyarılarıyla kışa giriyor. İran, Rusya'nın ardından dünyanın ikinci en büyük kanıtlanmış doğal gaz rezervine sahip, ancak İran hükümeti geçen hafta kış aylarında hem haneleri hem de sanayiyi etkileyebilecek günlük yaklaşık 430 milyon metreküplük bir zirve talep açığı tahmininde bulundu. Ülkenin yaşlanan enerji altyapısı uzun süredir yetersiz yatırımdan ve finansmanı ve ekipmanı kısıtlayan uluslararası yaptırımlardan zarar görüyor. Yetkililer, devam eden savaşın neden olduğu hasarın yanı sıra verimsiz tüketim ve sınırlı depolama kapasitesinin de sorumlu olduğunu söylüyor.
İran Ulusal Gaz Şirketi başkanı Saeed Tavakoli geçen hafta yerel basına, 18 Mart'ta 26 merminin altı rafineriye çarptığını ve saldırıların hemen ardından İran'ın gaz üretim kapasitesinin yüzde 28'ini devre dışı bıraktığını söyledi. Hükümete göre, o zamandan bu yana günde yaklaşık 100 milyon metreküp işleme kapasitesi yeniden sağlandı, ancak ABD ve İsrail saldırılarında kaybedilen ilave 130 milyon metreküpün tamamen geri getirilmesi 2028'e kadar uzayabilir. İran Enerji Dernekleri Birliği başkanı Hashem Oraee geçen hafta yerel basına İran'ın açığı kapatmak için herhangi bir gaz ithalatına güvenemeyeceğini söyledi. Gaz kıtlığı, bazı enerji santrallerini besleyen gazın kesilmesi durumunda elektrik kesintilerine de yol açabilir; bu, son yıllarda defalarca yaşanan bir durum. Elektrik kesintilerini önlemek için bu enerji santralleri, ağırlıklı olarak havayı önemli ölçüde kirleten, mazut adı verilen ağır bir petrol alternatifi olan ucuz yakıt yakmaya başvuruyor.
Buna rağmen, Enerji Bakan Yardımcısı Mostafa Rajabi Meşhadi Cumartesi günü devlete bağlı ILNA kanalına yaptığı açıklamada, mazut yakmanın bu yıl da devam edeceğini söyledi. George Mason Üniversitesi'nde enerji stratejisti ve kıdemli misafir araştırmacı olan Umud Shokri, İran'ın gaz endüstrisinin karşı karşıya olduğu sorunların önümüzdeki yıllarda çözülmemesi halinde sonuçlarının enerji sektörünün ötesine geçerek endüstriyel üretimi, istihdamı, enflasyonu ve yaşam standartlarını etkileyeceğini söyledi. Shokri Al Jazeera'ye şöyle konuştu: "Benim görüşüme göre İran'ın en büyük sorunu enerji kaynaklarının eksikliği değil, bu kaynakları halkı ve ekonomisi için güvenilir kaynaklara dönüştürememesidir." "Ciddi reformlar, sürdürülebilir yatırımlar ve daha iyi enerji yönetimi olmadan, şu anda büyük ölçüde mevsimsel olan bu kriz, yavaş yavaş tüm yıl boyunca devam eden bir soruna dönüşebilir."
Gaz şirketinden Tavakoli geçen hafta yaptığı açıklamada, gazın İran'ın enerji karışımının yüzde 73'ünü oluşturduğunu belirterek, hane halkı tüketiminin günde 480 milyon metreküpe ulaştığını ve soğuk mevsim yaklaşırken keskin bir şekilde artmasının beklendiğini de sözlerine ekledi. Geçen kışın haneler, işletmeler ve küçük sanayiler için en yüksek tüketim 737 milyon olarak kaydedildi. İran Ulusal Gaz Şirketi, İran'ın 31 vilayetinden 11'inin, özellikle Mazandaran, Golestan ve Kuzey Horasan dahil olmak üzere ülkenin kuzeyindeki bazı vilayetlerin bu kış kıtlıklara karşı oldukça savunmasız olduğunu tespit ediyor. Soğuk hava nedeniyle tüketimin yüksek olması ve iletim hatlarının uçlarına yakın konumlar bu illerde gaz basıncı sorunlarını artırmaktadır. Hükümet sözcüsü Fatemeh Mohajerani geçen hafta düzenlediği basın toplantısında, tüketimin artması halinde Tahran da dahil olmak üzere ülke genelinde gazın kesilebileceği konusunda açıkça uyardı. “Elektriğin aksine,