Çin'in küresel yapay zeka (AI) yarışında lider olma yönünde iddialı planları var. Pekin, ülkenin bu hedefe ulaşmak için son teknoloji çiplere ihtiyacı olduğunun farkında. Komünist Partinin Bilim ve Teknoloji Komisyonuna başkanlık eden Başbakan Yardımcısı Ding Xuexiang, Çin'in ABD'ye karşı stratejik rekabet gücünü artıracak teknolojik yenilik kapasitesini güçlendirmekle görevlendirildi. Parti şu anda diğer şeylerin yanı sıra vatandaşları izlemek, gelişmiş insansız silah sistemleri geliştirmek ve ekonomik sektörleri robotik ve endüstriyel otomasyon yoluyla dönüştürmek için yapay zekayı kullanıyor. Ancak ABD şu ana kadar üretim teknolojisi ve çip tasarımında başı çekiyor. Ve Washington bu stratejik sektördeki hakimiyetini korumak için bir dizi önlem aldı. 2023 gibi erken bir tarihte Biden yönetimi, ulusal güvenlik nedenlerini öne sürerek gelişmiş yarı iletkenlerin ve çip üretim ekipmanlarının Çin'e ihracatını kısıtlamaya karar verdi.
Pekin ABD'nin kısıtlamalarını eleştirerek bunları "tek taraflı ve keyfi" olarak nitelendirdi. Ancak ABD'li çip üreticileri Çin'in geniş ve hızla büyüyen pazarına ilgi duyuyor. Geçen hafta Amerikan AI çip üreticisi Nvidia'nın CEO'luğundan istifa eden Jensen Huang, Çin'de bir nevi rock yıldızı statüsünün tadını çıkardı. Tayvan'da doğan 63 yaşındaki adam, Çin'de başarılı bir girişimci olarak görülüyor. İkinci döneminde ABD Başkanı Donald Trump'ın yapay zeka konusunda kilit danışmanı olarak ortaya çıkan Huang, Çin'e yapay zeka çiplerinin satışı konusunda daha gevşek düzenlemeler ve daha az kısıtlama getirilmesi için baskı yaptı. Aralık ayında Trump yönetimi, ABD'nin satışlarında %25 kesinti yapması koşuluyla Nvidia'ya H200 yongalarını Çin'e gönderme izni verdi. H200, Nvidia'nın en yüksek performanslı serisinin bir parçası olmasa da rakip Çin ürünlerinden önemli ölçüde daha verimlidir.
Bu çiplerin her biri 27.000 $ (24.000 €) gibi ağır bir fiyat etiketi taşıyor ve Nvidia, Çin'deki talebin 2 milyon adet olduğunu tahmin ediyor, bu da yalnızca bu üründen yaklaşık 5,4 milyar dolarlık satışa karşılık geliyor. Ancak Huang, aralarında ABD'nin Pekin adına casusluk yaptığından şüphelenilen bir iş kadınının da yer aldığı evlilik dışı ilişkilerin ortaya çıkmasının ardından geçen hafta istifa etti. Skandal, yalnızca küresel yapay zeka ve yarı iletken endüstrilerine şok dalgaları göndermekle kalmadı, aynı zamanda Çin ve ABD'de oldukça çekişmeli siyasi tartışmaları da alevlendirdi. Ulusal güvenliğinin tehdit altında olduğunu düşünen Washington'un, Çinli firmaların gelişmiş Amerikan yarı iletkenlerini satın almasına olanak tanıyan boşlukları kapatmak için Çin'e karşı daha fazla kısıtlama planladığı söyleniyor. Öte yandan Çin, casusluk iddialarının asılsız olduğunu ve Pekin'e karşı bir karalama kampanyası olduğunu söyleyerek Huang'ı tuzağa düşürme girişiminde bulunduğunu reddetti.
Pekin ayrıca, Çin'in güneyindeki Shenzhen şehrinde bu hafta yapılacak Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirvesinde Başkan Xi Jinping ile Trump arasında yapılacak toplantı öncesinde de söylemini artırdı. Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Mao Ning 13 Kasım'da yaptığı açıklamada, "Çin, küresel sanayi ve tedarik zincirlerinin istikrarını tehlikeye atan ihracat kontrol önlemlerinin kötüye kullanılmasına sürekli olarak karşı çıktı, çünkü bu her iki tarafın da çıkarına değil." dedi. Bazı Çin medya kuruluşları da konuyla ilgili haberleri eleştirdi. "Jensen Huang karısını aldattı. Bunun Çin'le ne alakası var?" Çin'in devlet tarafından işletilen Global Times gazetesi başyazısında bu soruyu sordu. ABD medyasını olayı bir "Hollywood macerasına" dönüştürmekle suçladı