ABD Başkanı Donald Trump, İran ile savaş halindeyken bu yılki Nobel Barış Ödülü'nü kazanamayacak, ancak uzmanlara göre ödülü verecek komite üzerinde hâlâ nüfuz sahibi olacak.
Venezuela'dan Maria Corina Machado'ya giden geçen yılki ödül, Trump'ın ödülü almak için yaptığı tekrarlanan kulis faaliyetlerinin ortasında, ödülün 125 yıllık tarihinde eşsiz bir olaydı. Haftalar sonra Machado, demokratik bir Venezuela için verdiği çabalara destek kazanmak amacıyla altın Nobel madalyasını Trump'a vermişti.
Oslo Barış Araştırmaları Enstitüsü geçici direktörü Haakon Gjerloew'e göre bu yıl beş kişilik kurul, Trump'ın baskısına dayanabilecek birini seçme konusunda dikkatli olacak.
Reuters'a yaptığı açıklamada, "Geçen yıl Nobel Barış Ödülü etrafında yaşanan olayların, Maria Corina Machado'nun ödülü sonradan Trump'a vermesinin, komitenin yapacağı bazı değerlendirmeleri etkileyeceğini düşünüyorum" dedi.
"Komitenin sahip olabileceği endişelerdenbiri, ödülü birine vermenin o kişiyi Donald Trump'ın baskısı altında bırakıp bırakmayacağı... Komitenin, ödülün yarardan çok zarar getirip getirmeyeceğini değerlendireceğini düşünüyorum."
Uzmanlara göre bu durum; Papa Leo'ya, Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne, Uluslararası Adalet Divanı'na veya BM İşgal Edilmiş Filistin Toprakları Özel Raportörü Francesca Albanese'ye ödül verilmesi anlamına gelebilir. Ödül açıklaması 9 Ekim'de yapılacak.
ABD doğumlu ilk papa olan Leo, başkanın ABD'nin İran ile çatışmasını eleştirdiği için kendisini "zayıf" olarak nitelendirmesinin ardından savaşa karşı ses çıkarmaya devam edeceğini söylemişti.
Papa'nın yapay zeka konulu genelgesi, diyalog ve çatışmaların barışçıl yollarla çözülmesi yönündeki savunuculuğu, göçmenlere saygı çağrıları ve insani çalışmaları bir ödülü haklı kılabilir.
Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü direktörü Karim Haggag, Reuters'a yaptığı açıklamada, "Papa sadece dini bir figürden fazlasını temsil ediyor. Önde gelen bir fikir lideri olarak öne çıktı" dedi.
Bu arada İtalya'dan Albanese, İsrail'in Gazze'deki Hamas'a karşı yürüttüğü savaştaki tutumunu ve Batı Şeria'daki işgali eleştirmesi nedeniyle ABD ve İsrail'in hedefinde yer alıyor.
Elbette, geçen yılki şok edici olaylar komite üzerinde zıt bir etki de yaratabilir: Trump'ı kızdırma ihtimali daha düşük olan, güvenli ve tartışmasız bir seçime yönelmek; ki Trump geçen sefer ödülü vermediği için ödülün belirlendiği Norveç'i suçlamıştı.
Bu durum, iç savaş sırasında yardım sağlayan topluluk gruplarının Sudanlı bir ağı olan Sudan Acil Müdahale Odaları'nın veya çatışmalardaki çocuklara yardım eden sivil toplum kuruluşu Save the Children'ın (Çocukları Kurtarın) ödüllendirilmesi anlamına gelebilir.
Nobel Barış Ödülü hakkında yazılar yazan tarihçi Oeivind Stenersen, komitenin aynı zamanda komitenin değer verdiği uluslararası düzene Trump'ın yönelttiği meydan okumaları ele alması yönünde bir baskı altında olduğunu söyledi.
Reuters'a yaptığı açıklamada, "Belli bir baskı altındalar... Trump'a karşı sert durmak zorundalar" dedi. "Bu ciddi uluslararası ortamda, bu yıl liberal demokrasinin, uluslararası hukukun ve insan haklarının savunulması adına bir Barış Ödülü gerektiriyor."
Kaynaklara göre bu durum, Washington'ın küresel mahkemeye yönelik kapsamlı yaptırımlar hazırladığı bir dönemde UCM'nin onurlandırılması anlamına gelebilir; Uluslararası Adalet Divanı'na (ICJ) verilecek bir ödül ise ulus-devletlerin egemenliğine saygı duyulmasını ve anlaşmazlıkların barışçıl bir şekilde çözülmesini destekleyecektir.
Trump'ın Kamboçya, İsrail ve Pakistan liderleri tarafından aday gösterildiği bildirildi, ancak Gjerloew'e göre şansı "oldukça düşüktü".
Trump'ın Norveç Nobel Komitesi üzerindeki baskısı, aralarında Nobel Barış Ödülü laureatı Filipinli...