Tedavi ettiğim bir hastanın kızından her yıl mektup alıyorum. Çoğu zaman nankörlük hissi veren bir işte bu inanılmaz bir zarafet örneğidir. Yıllar önce, Kasım ayı başlarında bir not aldım. Şöyle yazıyordu: "Sevgili Doktor, babam bugün 78 yaşında olacaktı. Tabii ki hiçbir zaman yetmeyecekti. Onu her gün düşünüyor ve özlüyoruz." Hastamın kızı, babasıyla her gün konuşarak onun anısını canlı tuttuğunu ve bunun kısmen onu tanıyan insanlarla bağlantı kurmak anlamına geldiğini yazdı. Hayatının son birkaç yılında buna ben de dahildim. İkimizin de sessizce onun son ziyareti olduğunu anladığımız ziyarete kadar tanımaktan mutluluk duyduğum bir adamı hatırladım. Her türlü tedaviyi ve denemeyi denemiştik ve sağlığı artık giderek kötüleşiyordu. İyi bir palyatif bakımın önemini vurguladım ama şoka giren aile için bu, “yapabileceğimiz hiçbir şey yok” konuşması gibi gelmişti.
Kısa bir süre sonra, sevgi dolu klanının yanında huzur içinde öldü. 25 yıllık meslek hayatımda, teşekkür notlarından payıma düşeni aldım ama ölen bir hastanın doğum gününde bunun gibisi yoktu. Bu jestten çok etkilendim ve bunu çocuklarıma gösterdim ve dosyaladım. Bir sonraki Kasım ayında başka bir not aldım. "Sevgili Doktor, babam bugün 79 yaşında olacaktı. İlginiz için her zaman minnettarız." Peki, bunun nereye varacağını biliyorsun. Pek çok mevsim geçti ama Kasım geldi ve onunla birlikte başka bir not daha. “Sevgili Doktor, bugün babamı anıyoruz ve hayatımıza olan katkınızı hatırlıyoruz.” Bu yıllık jest, babasının ölümünden kısa bir süre sonra annesiyle birlikte bir hediyeyle geldikleri zaman dışında, bir daha hiç görmediğim bir kızımdan gelen tek iletişimdir. Babaları ve kocaları dışında aynı görünen bekleme odası karşısında beklenmedik bir şekilde tedirgin olan ikili, gözyaşları içinde aceleyle dışarı çıktılar ve bana keşke hiç gelmemişlermiş gibi geldi.
Bir kasım ayından diğerine kadar ne bir konuşma talebi ne de bir açıklama talebi var. Babasına yakındı, sanırım bana soruları var. Elimden geleni yaptım mı? Aradan geçen yıllarda tedaviler ilerledi mi? Babası gibi diğer hastaların durumu daha mı iyi? Ama öyle bir şey yok. Ve sonra, Kasım ayında, bu inanılmaz lütuf eylemi kesinlikle küçük bir keder balonunu delecek. Onkologlar, insanların yaşamın en zorlu zamanlarından bazılarını atlatmasına yardımcı olmak için eğitilmiştir. Hastalar öldüğünde önemli bir teselli, onlara aklınızın ve tavrınızın en iyisini gösterdiğinize inanmaktır. Aslında bu, diğer hastalara bakım sağlayacak enerjiyi sürdürmenin önemli bir yönüdür. Bazen iş nankör görünebilir. Doğum koğuşunda geçirdiği uzun bir günün ardından eve dönen ebe arkadaşım, hiçbir kadının onu hatırlamayacağına üzülüyor. Bunu her seferinde sevinçle reddediyorum. Hangi kadın ebesini hatırlamaz? Kendimin izini kaybettim ama onların nezaket davranışlarını değil.
Belki de tıpta çalışmanın en utanç verici yönlerinden biri de budur: hatırlamanın olağanüstü asimetrisi. Kariyerimiz boyunca binlerce hasta görüyoruz. Hastaların kendilerinin "Beni hatırlamanı beklemiyorum, çok meşgulsün" demesi nadir değildir. Tüm hastalarımızla ilgilenebiliriz ve bazılarını diğerlerinden daha canlı bir şekilde hatırlayabiliriz; bu insan doğasıdır. Ama karşımızda oturan hastanın tek doktoru ya da ebesi biz olabiliriz. Bu da Çarşamba öğleden sonra geç saatlerde yaşanan sıradan bir karşılaşmanın, hastanın hayatında belirleyici bir an olabileceği anlamına geliyor. Bu tanımı karşılamak için