Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, 23 Eylül'de Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda yaptığı konuşmada Güney Kore ile diplomatik bir krize vesile oldu.
Zelenskiy konuşmasında, Ukrayna'nın geçtiğimiz Ocak ayında Rusya'nın Kursk bölgesindeki çatışmalar sırasında Ukrayna güçleri tarafından yakalanan iki Kuzey Koreli savaş esirini "Güney Kore Cumhuriyeti'ne gönderdiğini" belirtti. Zelenskiy, her iki mahkumun da Güney Kore'ye yerleşme arzularını dile getirdiğini söyledi.
Seul'den gelen tepki hızlı oldu: Güney Kore Dışişleri Bakanlığı, Ukrayna'nın Seul Büyükelçisi Andrii Vieshkin'i bakanlığa çağırarak, konunun gizli tutulacağına dair yapılan ön anlaşmaya rağmen mahkumların naklinin Kiev tarafından "tek taraflı olarak ifşa edilmesine" açıklama getirilmesini ve resmi bir özür dilenmesini talep etti.
Zelenskiy'nin konuşmasına yanıt veren Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae Myung, Kuzey Koreli savaş esirlerinin naklinin, Kore Yarımadası'ndaki diplomasi ve ulusal güvenlik üzerinde geniş kapsamlı sonuçları olan hassas bir konu olduğunu ifade etti.
Zelenskiy'nin sözcüsü Dmytro Lytvyn, Facebook'ta yaptığı açıklamada iki ülke arasında böyle bir gizlilik anlaşmasının bulunmadığını yazarak, bu tür mahkumların nereye nakledildiğini gizli tutmanın yanlış olduğunu ekledi.
Reuters haber ajansına göre, kısa süre sonra Güney Kore Başkanlık Sözcüsü Kim Sung-wan, Lytvyn'in inkarını yalan olarak nitelendirdi. Kim, Ukrayna'nın, Kuzey Koreli mahkumların Rusya'da tutulan Ukraynalı mahkumlarla takas edilmemesi durumunda iç politikada gelebilecek eleştirilerden endişe duyduğu iddiasıyla gizlilik talep ettiğini söyledi.
Kim, Seul'ün diplomasi gerekçeleriyle ve ayrıca hâlâ Kuzey Kore'de yaşamaya devam eden mahkumların ve ailelerinin korunması amacıyla bu gizliliği kabul ettiğini ekledi.
Kiev'deki New Europe Center'da Asya-Pasifik uzmanı olan Nataliya Butyrska, DW'ye yaptığı açıklamada, Ukrayna ve Güney Kore'nin, özellikle Seul'deki mevcut hükümet döneminde, sürekli ve güvene dayalı bir diyalogdan yoksun olduğunu söyledi.
Butyrska, "Aslında doğal ortaklar olmalıyız — Kuzey Kore Ukrayna'ya karşı savaşıyorken omuz omuza durmalıyız" derken, "Ancak güven eksikliği nedeniyle durum böyle değil" ifadelerini kullandı.
Mahkum nakli, Güney Kore anayasasına göre Kuzey Korelilerin Güney Kore vatandaşı sayılması nedeniyle son bir haftadır Güney Kore medyasında yoğun bir şekilde tartışılan bir konu oldu. Bu durum aynı zamanda muhalefet milletvekilleri tarafından araçsallaştırılırken, Kuzey ile gerilimi azaltmayı amaçlayan Devlet Başkanı Lee daha ölçülü bir yaklaşım sergiledi.
Butyrska, "Mahkumlar, Ukrayna tarafından Kiev ile Seul arasındaki ikili ilişkileri geliştirmek için kullanılabilirdi" derken, artık Güney Kore'de kimsenin mahkumları naklettiği için Ukrayna'ya teşekkür etmeyi düşünmediğini ekledi.
Butyrska, yabancı mahkumlara genellikle ilgi göstermeyen Rusya'nın aslında bu iki Kuzey Korelinin iadesini talep ettiğine dikkat çekti. Uzman, "Rusların herhangi bir Ukrayna savaş esirini serbest bırakmayı reddettiği altı aylık bir dönem bile oldu" diyerek, "Kuzey Korelileri istedikleri için hiçbir takasa gատ hazırlıklı değildiler" dedi.
Bazı gözlemciler için bu diplomatik kriz, Güney Kore'deki iç çatışmalara kadar izlenebiliyor. Muhalefet, başkanın mahkum naklini neden gizli tutmayı kabul ettiğini öğrenmek istiyor ve Lee'yi Kuzey'in gözüne girmeye çalışmakla suçluyor.
Ukrayna'da yaşayan bir Kore uzmanı olan Mykola Polishchuk, "Başkan Lee Jae Myung olay karşısında şaşkına döndü ve şimdi suçun bir kısmını Ukrayna'ya yıkmak istiyor" dedi. Polishchuk, naklin gerçekleştiğini düşünüyor.