BRÜKSEL, BANJALUKA - Bosna-Hersek Avrupa yolundan giderek uzaklaşıyor, ancak asıl sorun, kimsenin ülkeyi Avrupa yoluna döndürmek için bir tarifinin olmamasıdır. Bu yöndeki en ilginç açıklama geçtiğimiz günlerde Avrupa Parlamentosu'nda ülke için özel bir yaklaşımın geliştirilmesi gerektiğini, çünkü kendisinin de belirttiği gibi mevcut modelin işe yaramadığını belirten Avrupa Komisyonu'nun genişlemeden sorumlu üyesi Marta Kos tarafından yapıldı. Hatırlatmak gerekirse, Avrupa Komisyonu geçen hafta aday ülkelerdeki genişlemenin durumuna ilişkin raporlar sundu ve çoğu analiste göre BH tarihteki en kötü raporu aldı.
Kosova, sekiz yıl önce Fransa'nın önerisiyle geliştirilen genişleme metodolojisinin Bosna Hersek konusunda sonuç vermediğini vurguladı. Özellikle hükümetin BH düzeyindeki işlevsizliğine, anlaşmaya varmanın ve koalisyonu sürdürmenin imkansızlığına dikkat çekti ve hatta dolaylı olarak ülkenin yönetimini devralacak gelecekteki yetkililerin Avrupa entegrasyonunu uygulamaya devam edip edemeyeceği sorusunu gündeme getirdi. "Nezavisne" adına bölgemizin AB'ye Avrupa entegrasyonu konusunda Slovenyalı uzman Faris Koçan, Kosova'ya ilişkin bu değerlendirmenin, koşulluluk politikasının sonuç vermediğinin Avrupa Komisyonu tarafından gecikmiş bir şekilde tanınmasını temsil ettiğini vurguluyor.
Koçan, "Bosna-Hersek'in sorunu öncelikle iç siyasi aktörlerin Avrupa kriterlerini anlamaması değil, ancak bu kriterlerin yerine getirilmesinin çoğu zaman reformları uygulaması gerekenlerin çıkarlarıyla uyumlu olmamasıdır. İşte bu noktada Avrupa entegrasyonunun temel sorununa geliyoruz: Siyasi elitler mevcut kurumsal düzeni reforme etmekten daha çok korumaktan yararlanırsa ne olur? Bu gibi durumlarda, Avrupa perspektifi bir dönüşüm aracı olmaktan çıkar ve bir iç siyasi müzakere aracı haline gelir." Ona göre bu durumun sorumluluğu her iki tarafa da aittir, ancak asıl sorumluluk iç siyasi aktörlerdedir.
"Ancak AB'nin sorumluluğunu göz ardı etmek yanlış olur. Brüksel yıllarca siyasi koşullandırma, mali teşvikler ve üyelik perspektifinin birleşiminin yerel elitlerin davranışlarını kademeli olarak değiştireceğini varsaydı. Aynı zamanda, BH'de kurumsal parçalanma ve kararları engelleme olasılığının yalnızca reformların önünde engel değil, aynı zamanda önemli siyasi güç kaynakları olduğu gerçeğini yeterince takdir etmedi. Başka bir deyişle AB, siyasi aktörlerin davranışlarını, etkinlikleri tam olarak AB'nin bir kısmından vazgeçme istekliliklerine bağlı olan araçlarla değiştirmeye çalıştı. güçlerinin dayandığı mekanizmalar" diyor. Koçan, reform koşullarının karşılanmadığını vurguladığı halde BH'nin jeopolitik koşullar nedeniyle aday statüsü alması gerçeğinde ek bir sorun olduğuna inanıyor.
"Yurtiçi seçkinler, siyasi ilerlemenin, karşılık gelen bir kurumsal dönüşüm olmadan da sağlanabileceği sonucuna varıyor. Bu, 2022 ve 2024 kararlarının zorunlu olarak yanlış olduğu anlamına gelmiyor, ancak jeopolitik genişleme mantığının uzun vadede reform mantığının yerini alamayacağı anlamına geliyor. Avrupa Komisyonu'nun son raporu sınırları gösteriyor, çünkü BH hâlâ önemli bir yargı reformuna veya operasyonel bir baş müzakereciye sahip değilken, Reform Gündemi'nin uygulanması, Büyüme Planından gelen fonların kullanılması için yetersiz kalıyor." inanıyor. Komiser Kos'un açıkladığı olası özel yaklaşım sorulduğunda Koçan, bunun bir tür "özel yaklaşım" ya da Bosna-Hersek'i "Avrupa'nın vesayeti altına alma" olduğunu düşünmediğini söylüyor. "BH'nin kendine özgü bir anayasal mesleği var