İSLAMABAD: Perşembe günü yaptığı açıklamada Pakistan, ABD'nin İran'a yönelik yeni uyguladığı yaptırımlar karşısında temkinli bir yön değişiminin sinyalini vererek, uluslararası ve iç hukuk çerçevesindeki "tüm geçerli yaptırım rejimlerine" uyacağını bildirdi. Bu ifade, İslamabad'ın daha önce uluslararası hukuka ve Tahran ile ikili ticaret anlaşmalarına yaptığı vurgunun ötesine geçen bir formülasyon olarak dikkat çekti.
Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Sajjad Haider Khan, haftalık basın toplantısında yaptığı açıklamada, "Pakistan uluslararası toplumun sorumlu bir üyesidir ve uluslararası ile iç hukuk uyarınca tüm geçerli yaptırım rejimlerine uymaktadır, uymaya da devam edecektir" dedi.
Kısıtlamaların hukuken geçerli olması ile pratik olarak geçerli olması arasında ince bir fark bulunmasına rağmen Sözcü, İslamabad'ın tam olarak neyi "geçerli" kabul ettiğini açıklamadı.
Bununla birlikte bu değişim oldukça önemlidir; çünkü ABD İran'a yönelik son yaptırımlarını açıkladığında dönemin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Tahir Andrabi şöyle demişti: "İran ile ticaret konusunda Pakistan, uluslararası hukuka ve İran ile yaptığımız ikili ticaret anlaşmalarına riayet etmektedir."
Dışişleri Bakanlığı, Washington ile stratejik bağlara ve kurallara dayalı uluslararası sisteme olan bağlılığını yineliyor
Teknik olarak bakıldığında, önceki ifade vurguyu Pakistan'ın uluslararası yasal yükümlülüklerine ve İran ile olan ikili taahhütlerine yaparken; yeni ifade daha geniş bir çerçeve çizerek "tüm geçerli yaptırım rejimleri" ile "iç hukuk" kavramlarını sürece dahil ediyor.
Bu durum, ABD'nin tek taraflı yaptırımlarının Pakistan için otomatik olarak bağlayıcı uluslararası yasa haline geldiği anlamına gelmiyor; ancak bu yaptırımların pratik etkilerinin, uluslararası finans sistemi içinde faaliyet gösteren, dolar takas sistemine, muhabir bankacılığa ve finansal mesajlaşma ağlarına erişime bağımlı olan Pakistanlı bankalar ile şirketlere kadar uzanabileceğinin bir kabulü niteliğini taşıyor.
Uluslararası finans ağı SWIFT, ne bir yaptırım merci olarak hareket ediyor ne de işlemlerin yasal olup olmadığına karar veriyor; ancak işlemlerden sorumlu finansal kurumların ve ilgili ulusal ile uluslararası otoritelerin uyum konusunda sorumluluk taşıdığını belirtiyor.
Belçika yasalarına göre kurulan SWIFT, geçmişte Avrupa yaptırımlarına uymak amacıyla İranlı bankaların bağlantısını kesmişti. Bu durum, SWIFT'in yasal olarak tabi olduğu bir yargı alanı tarafından kabul edilen yaptırımların, bir bankanın uluslararası finansal mesajlaşma ağına erişimini nasıl etkileyebileceğini gözler önüne sermişti.
Dolayısıyla Pakistan için mesele, ABD yaptırımlarına uymaktan ziyade, İranlı kuruluşlarla iş yapmanın finansal sonuçları etrafında şekilleniyor; çünkü ABD ikincil yaptırımları, yabancı finans kurumlarını ABD finans sistemine (muhabir veya aracılık hesapları dahil) erişim kısıtlamalarıyla karşı karşıya bırakabilir. Washington, genişletilmiş İran yaptırımları kampanyasının bir parçası olarak bu tür risklere karşı özellikle uyarıda bulunmuştur.
Bu nedenle Dışişleri Bakanlığı'nın yeni formülasyonu, İslamabad'a, ABD'nin tek taraflı yaptırımını hukuken bağlayıcı olarak açıkça kabul etmeksizin bu riskleri hesaba katabileceği bir alan bırakıyor gibi görünmektedir.
İşte bu noktada iç hukuka uyum iddiası devreye girmektedir; çünkü bu durum İslamabad'a, Pakistan'ın bankacılık, döviz ve AML (kara paranın aklanmasının önlenmesi) gereklilikleri temelinde İran ile ilgili işlemleri kısıtlamak veya sınırlamak için regülasyon alanı potansiyeli sunmaktadır.
Örneğin, Merkez Bankası'nın Pakistan-Iran ticaret mekanizması, İran ile yapılan işlemlerin uluslararası yaptırımlara tabi varlıkları içermediğine dair netlik ibaresini açıkça şart koşmaktadır. Bu madde nedeniyle işletmeler, İran ile ticaret yapma konusunda genellikle temkinli davranmışlardır.