Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, 23 Eylül'de Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda yaptığı konuşmada Güney Kore ile diplomatik bir anlaşmazlığın fitilini ateşledi.
Zelenskiy konuşmasında, Ukrayna'nın yakın zamanda "iki Kuzey Koreli savaş esirini Kore Cumhuriyeti'ne gönderdiğini" belirtti. Bu kişilerin, Ocak 2025'te Rusya'nın Kursk bölgesindeki çatışmalar sırasında Ukrayna kuvvetleri tarafından esir alınan ve Güney Kore'ye yerleşme isteğinde bulunan erkekler olduğunu söyledi.
Seul'den gelen tepki hızlı oldu: Güney Kore Dışişleri Bakanlığı, Ukrayna'nın Seul Büyükelçisi Andrii Vieshkin'i bakanlığa çağırarak, konunun gizli tutulması yönünde varılan ön anlaşmaya rağmen Kiev'in mahkumların naklini "tek taraflı olarak ifşa etmesinden" duyulan rahatsızlığı dile getirdi ve resmi bir özür talep etti.
Zelenskiy'nin konuşmasına yanıt veren Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae Myung, Kuzey Koreli savaş esirlerinin naklinin, Kore Yarımadası'ndaki diplomasi ve ulusal güvenlik açısından geniş kapsamlı sonuçları olan hassas bir konu olduğunu ifade etti.
Zelenskiy'nin sözcüsü Dmytro Lytvyn, Facebook'ta yaptığı açıklamada iki ülke arasında böyle bir gizlilik anlaşmasının bulunmadığını yazarak, bu tür mahkumların nereye nakledildiğini gizli tutmanın yanlış olduğunu ekledi.
Reuters haber ajansına göre, kısa süre sonra Güney Kore başkanlık sözcüsü Kim Sung-wan, Lytvyn'in yalanlamalarının gerçeği yansıtmadığını söyledi. Kim, Kuzey Koreli mahkumların Rusya'nın elindeki Ukraynalı mahkumlarla takas edilmemesi durumunda içeride gelebilecek eleştirilerden duyulan endişe nedeniyle Ukrayna'nın gizlilik talep ettiğini belirtti.
Seul'ün bu gizliliği diplomatik nedenlerin yanı sıra mahkumları ve Kuzey Kore'de yaşamaya devam eden ailelerini korumak için kabul ettiğini de sözlerine ekledi.
Kiev'deki New Europe Center'da Asya-Pasifik uzmanı olan Nataliya Butyrska, DW'ye yaptığı açıklamada, Ukrayna ve Güney Kore'nin, özellikle Seul'deki mevcut yönetim altında, sürekli ve güvene dayalı bir diyalogdan yoksun olduğunu söyledi.
Butyrska, "Aslında doğal ortaklar olmalıyız - Kuzey Kore Ukrayna'ya karşı savaşırken omuz omuza durmalıyız" derken, "Ancak güven eksikliği nedeniyle durum böyle değil" ifadelerini kullandı.
Mahkum nakli, Güney Kore Anayasası'na göre Kuzey Korelilerin Güney Kore vatandaşı sayılması nedeniyle son bir haftadır Güney Kore medyasında en çok tartışılan konulardan biri oldu. Konu aynı zamanda muhalefet milletvekilleri tarafından araçsallaştırılırken, Kuzey ile gerilimi azaltmayı amaçlayan Devlet Başkanı Lee daha ölçülü bir yaklaşım benimsedi.
Butyrska, "Mahkumlar Ukrayna tarafından Kiev ile Seul arasındaki ikili ilişkileri geliştirmek için kullanılabilirdi" dedi ve Güney Kore'de artık hiç kimsenin mahkumları naklettiği için Ukrayna'ya teşekkür etmeyi düşünmediğini sözlerine ekledi.
Butyrska, yabancı mahkumlara genellikle hiçbir ilgi göstermeyen Rusya'nın aslında bu iki Kuzey Korelinin iadesini talep ettiğine dikkat çekti. Uzman, "Rusların herhangi bir Ukrayna savaş esirini serbest bırakmayı reddettiği altı aylık bir dönem bile oldu" diyerek, "Kuzey Korelileri istedikleri için hiçbir takas yapmaya hazır değildiler" diye konuştu.
Bazı gözlemcilere göre bu diplomatik kriz, Güney Kore'deki iç çatışmalara kadar uzandırılabilir. Muhalefet, devlet başkanının mahkum naklini neden gizli tutmayı kabul ettiğini öğrenmek istiyor ve Lee'yi Kuzey'in gözüne girmeye çalışmakla suçluyor.
Ukrayna'da yaşayan bir Kore uzmanı olan Mykola Polishchuk, "Devlet Başkanı Lee Jae Myung olay karşısında şaşkına döndü ve şimdi suçun bir kısmını Ukrayna'ya atmak istiyor" dedi.