NATO, üst düzey toplantılarını azaltıyor ve ittifak içinde savunma harcamaları, İran ve Ukrayna'daki savaş nedeniyle yaşanan gerilimin ortasında, daha önce planlandığı gibi gelecek yıl Arnavutluk'ta bir liderler zirvesi düzenlemeyecek. Arnavutluk Başbakanı Edi Rama Perşembe günü yaptığı açıklamada, "Zirvenin ne zaman gerçekleşeceği konusunda henüz ortak bir tutum yok, elbette 2027'de değil" dedi. "2028'de zirve olacaksa Arnavutluk'un başkenti Tiran'da olacak" dedi. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte konuyu önemsemedi. Associated Press'e verdiği bir röportajda "NATO zirveleri konusunda esnek davranıyoruz" dedi. "İhtiyacımız olduğunda zirvelerimiz oluyor" dedi ve bir sonrakini de "ihtiyaç olduğunda" gerçekleştireceğiz. Konu sadece ABD Başkanı Donald Trump ile mevkidaşları arasındaki toplantılardan ibaret değil.
NATO savunma bakanları genellikle Ekim ayında bir araya geliyor ancak geçen ay herhangi bir görüşme yapılmadı ve Ekim 2027 için de bir görüşme planlanmıyor. NATO'nun “yeniden yapılanma paketi” olarak tanımladığı şey kapsamında dışişleri bakanlarının gelecek yıl iki yerine yalnızca bir toplantı yapması planlanıyor. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio, göreve geldiklerinden bu yana ya NATO toplantılarına katılmadılar ya da görüşmeler bitmeden ayrıldılar. Hegseth, Avrupalı müttefikleri ve Kanada'yı azarlamak veya kandırmak için savunma bakanlığı toplantılarını kullandı. Arnavutluk'un savunma harcamalarıyla ilgili sorular Arnavutluk'ta yapılması planlanan zirvede ittifakın karşılaştığı zorluklar öne çıkıyor. Arnavutluk, 2025'te gelecek yılın ev sahibi olarak atandı, ancak adı Temmuz ayında yapılan zirve beyanından çıkarıldı. Bazı müttefikler Arnavutluk'un savunmaya yeterince harcama yapmadığına inanıyor ve ülkeyi NATO'nun büyük etkinliğiyle ödüllendirme konusunda isteksiz davranıyorlar. Tiran hükümetinin bu yıl gayri safi yurt içi hasılasının (GSYİH) yüzde 2,15'ini savunmaya harcaması bekleniyor.
NATO'nun hedefi, 32 müttefikin 2035 yılına kadar GSYİH'nın yüzde 3,5'ini temel savunmaya, yüzde 1,5'ini de savunmayla ilgili altyapıya harcaması. Arnavutluk 32 üye ülke arasında en kötü suçlu değil. İspanya, Belçika ve Slovenya ise çok daha kötü durumda. Zirveler kaynakları tüketiyor ve siyasi maliyetlere neden oluyor Ancak bir zirveye ev sahipliği yapmanın kendisinin çok büyük mali ve siyasi maliyetleri var. Hollanda'nın, Lahey'deki 2025 toplantısı öncesinde bir yıllık hazırlık sürecine ve yaklaşık 100 milyon ABD doları tutarında bir yatırıma ihtiyacı vardı. Yetkililer, NATO'nun gelecek yıl bir zirve düzenlemek için yeterli zamana sahip olabilmesi için Arnavutluk konusunda Ekim ayına kadar karar vermesi gerektiğini söyledi. Bu yılki galaya Ankara'daki geniş saray kompleksinde ev sahipliği yapan Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, liderlerin ulaşması için askeri bir havaalanını yeniledi ve on binlerce güvenlik personelini harekete geçirerek başkentin bazı kısımlarını neredeyse kapattı. Zorunlu olmayan kamu çalışanlarına bir hafta izin verildi.
Rutte, "Her zaman çok fazla güvenlik söz konusudur" dedi. "32 müttefikle, ardından ortak ülkelerle ve sahip olduğumuz Japonya, Kore, Avustralya, Yeni Zelanda gibi Hint-Pasifik ortaklarıyla bir toplantı düzenlemek maliyetli bir olay." Tüm bunlara değip değmeyeceği sorulduğunda Rutte, "Öyle" dedi. Liderleri odaklı tutmanın zorluğu Türkiye'deki zirve aynı zamanda siyasi bir gösteriye de sahne oldu. Trump ve meslektaşları daha işe koyulmadan raydan çıkmakla tehdit etti. Trump, NATO müttefiki Danimarka'nın kendi kendini yöneten bölgesi olan Grönland'ın kontrolünü ele geçirme konusundaki eski konuşmayı yeniden canlandırdı ve örgütün 1949'da kurulma nedeninin özüne dikkat çekti: karşılıklı savunma. Ayrıca NATO'yu İran'a karşı savaşını desteklememekle suçlayarak "sadakat" talep etti. Zirveler genellikle ciddi bir kararlılık ve birliktelik gösterisidir.