Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, 23 Eylül'de BM Genel Kurulu'nda yaptığı konuşmada Güney Kore ile diplomatik bir anlaşmazlığın fitilini ateşledi.
Zelenskiy konuşmasında, Ukrayna'nın geçtiğimiz Ocak ayında Rusya'nın Kursk bölgesindeki çatışmalar sırasında Ukrayna kuvvetleri tarafından esir alınan iki Kuzey Koreli savaş esirini "Kore Cumhuriyeti'ne gönderdiğini" belirtti. Zelenskiy, her iki esirin de Güney Kore'ye yerleşme arzusunu dile getirdiğini söyledi.
Seul'den gelen tepki hızlı oldu: Güney Kore Dışişleri Bakanlığı, Ukrayna'nın Seul Büyükelçisi Andrii Vieshkin'i bakanlığa çağırarak, konunun gizli tutulacağına dair varılan ön anlaşmaya rağmen Kiev'in mahkumların naklini "tek taraflı olarak ifşa etmesi" nedeniyle bir açıklama ve resmi özür talep etti.
Zelenskiy'nin konuşmasına yanıt veren Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae Myung, Kuzey Koreli savaş esirlerinin naklinin, Kore Yarımadası'ndaki diplomasi ve ulusal güvenlik açısından geniş kapsamlı sonuçları olan hassas bir konu olduğunu söyledi.
Zelenskiy'nin sözcüsü Dmytro Lytvyn, Facebook'ta yaptığı açıklamada iki ülke arasında böyle bir gizlilik anlaşmasının bulunmadığını yazarak, bu tür esirlerin nereye nakledildiğini gizli tutmanın yanlış olduğunu ekledi.
Reuters haber ajansına göre, kısa bir süre sonra Güney Kore Devlet Başkanlığı Sözcüsü Kim Sung-wan, Lytvyn'in yalanlamalarının gerçeği yansıtmadığını söyledi. Kim, Kuzey Koreli mahkumların Rusya'nın elindeki Ukraynalı mahkumlarla takas edilmemesi durumunda ülkede olası eleştiriler gelebileceği endişesiyle Ukrayna'nın gizlilik talep ettiğini ifade etti.
Kim, Seul'ün bu gizliliği diplomatik nedenlerin yanı sıra mahkumları ve Kuzey Kore'de yaşamaya devam eden ailelerini korumak için kabul ettiğini ekledi.
Kiev'deki New Europe Center'da Asya-Pasifik uzmanı olan Nataliya Butyrska, DW'ye yaptığı açıklamada, Ukrayna ve Güney Kore'nin, özellikle Seul'deki mevcut yönetim altında, sürekli ve güvene dayalı bir diyalogdan yoksun olduğunu söyledi.
Butyrska, "Aslında doğal ortaklar olmalıydık; Kuzey Kore Ukrayna'ya karşı savaşırken omuz omuza durmalıyız" dedi ve ekledi: "Ancak güven eksikliği nedeniyle durum böyle değil."
Mahkum nakli, Güney Kore Anayasası'na göre Kuzey Korelilerin Güney Kore vatandaşı sayılması nedeniyle son bir haftadır Güney Kore medyasında en çok tartışılan konulardan biri oldu. Olay aynı zamanda muhalefet milletvekilleri tarafından araçsallaştırılırken, Kuzey ile tansiyonu düşürmeyi amaçlayan Devlet Başkanı Lee daha ölçülü bir yaklaşıma yöneldi.
Butyrska, "Esirler, Ukrayna tarafından Kiev ile Seul ikili ilişkilerini geliştirmek için kullanılabilirdi" diyerek, Güney Kore'de artık hiç kimsenin esirleri naklettiği için Ukrayna'ya teşekkür etmeyi düşünmediğini sözlerine ekledi.
Butyrska, genellikle yabancı mahkumlara ilgi göstermeyen Rusya'nın aslında bu iki Kuzey Korelinin iadesini talep ettiğine dikkat çekti. "Rusların hiçbir Ukraynalı savaş esirini serbest bırakmayı reddettiği altı aylık bir dönem bile oldu" diyen uzman, "Kuzey Korelileri istedikleri için hiçbir takas yapmaya hazır değildiler" ifadelerini kullandı.
Bazı gözlemcilere göre diplomatik kriz, Güney Kore'deki iç çatışmalara kadar uzandırılabilir. Muhalefet, başkanın mahkum naklini neden gizli tutmayı kabul ettiğini bilmek istiyor ve Lee'yi Kuzey'in gözüne girmeye çalışmakla suçluyor.
Ukrayna merkezli Kore uzmanı Mykola Polishchuk, "Devlet Başkanı Lee Jae Myung olay karşısında şoke oldu ve şimdi suçu kısmen Ukrayna'ya atmak istiyor" dedi.